Ter overweging              


Preek weekeinde 12 en 13 oktober 2019

Timoteüs 2, 8-13; Lucas 17, 11-19

‘Waar zijn die negen anderen?’ vraagt Jezus aan de man die zich voor zijn voeten heeft geworpen. Tien melaatsen hadden luidkeels om medelijden geroepen. Zeg maar geschreeuwd, om gehoord te worden in de drukte. Melaatsen moesten op een afstand blijven; men vreesde hun afzichtelijke kwaal. Jezus had ze gehoord en naar de priesters gestuurd. Priesters hadden het gezag melaatsen genezen, ‘rein’ te verklaren. Onderweg erheen werden ze gereinigd, vertelt het evangelie.

Wat je je daar precies bij moet voorstellen, vertelt Lucas niet. Dat is weer zo’n vraag van mensen die een Bijbelverhaal als een politierapport lezen. Wat Lucas ook niet vertelt is het antwoord van die ene die Jezus komt bedanken. Hij valt neer voor Jezus’ voeten, staat er. Op zich al een feest: hij mag weer onder de mensen komen, dichtbij; hij mag weer mensen aanraken. Hij hoeft niet meer te schreeuwen. Maar hij doet het wel, hij schreeuwt het uit, de hemel in. God dank!

‘Waar zijn die negen anderen? Jullie zijn toch alle tien gereinigd?’ We zijn gewend die vraag als nogal streng of verwijtend te interpreteren. Ik denk ook dat Lucas dat zo bedoelt. Jezus is not amused. Maar als we die vraag nu eens lezen als een oprecht nieuwsgierige vraag. Een vraag die niet meteen op schuldgevoel mikt, maar voortkomt uit benieuwdheid naar wat die andere verschoppelingen, ineens genezen en weer sociaal acceptabel, met hun herwonnen vrijheid doen.

Nee, misschien nog beter, laten we die vraag verstaan als een vraag aan ons. Wij weten ons toch allemaal vaak genoeg door God vergeven, gedragen, geheeld. En als Jezus ons hier zo ziet – al die lege stoelen – dan kun je je voorstellen dat hij ons vraagt: ‘Waar zijn de anderen?’ En dat niet verwijtend, maar oprecht begaan met die anderen en met ons; benieuwd naar de keuzes die mensen maken. Mensen, die ‘anderen’, en ook wijzelf.

Verbeeld je… Verbeeld je een antwoord als:

‘Zij is met haar zoontje naar het voetbalveld. Moet je zien hoe trots dat jochie is als zijn moeder langs de lijn staat te kijken.’

Of: ‘Onze buren? Die zitten in de trein naar die klimaatdemonstratie. Zij maken zich echt zorgen om het milieu. Ja, natuurlijk ook voor de kinderen.’

Of: ‘Onze zoon gaat zondags nooit naar de kerk. Hij slaapt liever uit, maar gaat ook vaak naar zijn oma. Die verwent hem natuurlijk. Hij blij, zij blij.’

Of: ‘Mijn schoonzus is in het weekend voor dag en dauw op om te wandelen. Ze is best serieus. De natuur is mijn kerk zegt ze.’

Wat zou Jezus van zulke antwoorden vinden? Zouden ze hem een vermoeide trek op zijn gezicht geven, of een glimlach? Ik zie Jezus best af en toe een vingertje opsteken, zoals in het evangelie van vandaag. Maar ik zie hem veel meer als iemand die met heel zijn hart en inzet met mensen begaan is. Die echt wil weten ‘waar ze zijn’ en wat ze bezighoudt, wat hun dromen en verlangens zijn. En dat hij dat ook van ons vraagt.

Zijn wij niet de ogen van Jezus’ hart? De antenne van zijn aandacht? Zou Jezus niet van ons willen weten waar de anderen zijn? ‘Ben ik mijn broeders hoeder?’ vroeg Kaïn aan Jahweh; een vraag bedoeld als een ontkennend antwoord. Een ontkenning tegen beter weten in. Jahweh antwoordt er dan ook niet op; dat laat hij aan Kaïn. En aan ons. Ook het antwoord van de Samaritaan – de enige die Jezus komt bedanken komt van elders – op diens vraag ‘Waar zijn de negen anderen?’ staat niet opgetekend. Hij is dan ook een vreemdeling daar in dat grensgebied van Samaria en Galilea. Hij is de grens overgegaan om Jezus te zien en om genezing te vragen.

Laten we niet al te lang terugdenken in oude verhalen, maar die verhalen omzetten in de realiteit van nu om toekomst te scheppen. Het verleden gebruiken als “vooruitkijkspiegel”, zo leerde ik van Peer Boselie. We leven met een missie hier en nu, in deze samenleving, die meer en meer een wereldsamenleving is. En die missie daagt ons uit grenzen over te gaan. Niet zozeer de grenzen van de Derde Wereld, zoals de missionarissen deden; dat hoeft ook niet nu de Derde Wereld hierheen komt. Maar de grenzen tussen maatschappelijke klassen, tussen verschillende culturen en geloven, tussen wit en zwart, rijk en arm, gezond en ziek. Jezus-mensen leven in het grensgebied, het domein van ontmoeting met het vreemde; met de onbekende anderen. De negen anderen.

Ja, wij zijn elkanders hoeder. Dat wist Kaïn ook heel goed. Dat is een wereldwijde zending, zolang er mensen zijn op aarde. De vraag naar het lot van de anderen, dichtbij en ver weg, is bepalend voor onze rol in de geschiedenis. Misschien was het feit, dat ze die Samaritaan alleen hadden gelaten met zijn vreugde, de negen meer te verwijten dan het feit dat ze niet waren teruggegaan om Jezus te bedanken. Ook vreugde delen is een stap in de richting van een leefbare wereld.

 

Meindert Muller

 


TER OVERWEGING 6 okt. 2019                         Habakuk 1, 2-3; 2, 2-4   Lc. 17, 5-10

27e zondag d h j C             Thema:         Standvastig mensen van God      

             

Wat gebeurt er toch maar allemaal in de wereld? Wie de krant leest of het journaal volgt kan zo een heleboel nieuwsitems opnoemen die verbazen, verwarren, die ons ongerust maken of misschien juist door hun veelvoud ook onverschillig. De brexit, het stikstofvraagstuk, het toelaten of niet van vreugdevuren met Oud en Nieuw, corruptieschandalen, ook in eigen land. Sommige berichten raken rechtstreeks ons eigen leven – kortingen van pensioenen? verlaging van de maximumsnelheid? Andere zijn een ver van mijn bed show – de lancering van een Noord-Koreaanse raket en besprekingen tussen de V.S. en Noord-Korea, vernield koraal bij Curaçao.

Als we de profeet Habakuk beluisteren was het in zijn tijd misschien wel anders, maar niet beter. ‘Hoe lang moet ik nog roepen, Heer, terwijl Gij maar niet luistert?’ Het zijn benauwde tijden.

De Israëlieten worden door een ander – en erg gewelddadig - volk onder de voet gelopen. De reden daarvoor is hen niet helemaal duidelijk: Is het een straf van God of is het gewoon iets wat hen overkomt? Hierover hoorden we niets in de lezing, die versregels zijn in het leesrooster overgeslagen. Maar, wat we wel hoorden: de boodschap van God aan Habakuk is tenslotte toch bemoedigend: schrijf je visioen op en maak duidelijk dat uiteindelijk de rechtvaardigen zullen leven, dus dat het hen - hoe dan ook – toch goed zal gaan.

De vragen en twijfels die er zijn, en dat geldt ook bij ons, worden niet rechtstreeks beantwoord of opgelost… Als gelovig en rechtvaardig mens moet je het daarmee dan maar doen. Net als Habakuk…

We zetten de stap naar het evangelie volgens Lucas. Daar gaan we straks horen hoe Jezus onderricht geeft. We horen het laatste deel van een grote toespraak. In dat laatste stukje richt hij zich speciaal tot de apostelen. Die zien er tegenop om de radicale instructies van hun leermeester op te volgen. Ook zij hebben grote vragen en twijfels. Ze krijgen een dubbele taak op hun schouders. Enerzijds worden ze geacht, net als de ploeger in dienst van een heer, om buiten te werken. Dus om de boodschap van Jezus buiten te verkondigen. En anderzijds worden ze opgeroepen om binnenshuis dienstbaar te zijn, dus om binnen in de eigen gemeenschap het werk te doen dat nodig is, samen met en voor allen uit die gemeenschap. Dat is gewoon hun plicht, zo geeft Jezus aan in de gelijkenis, het zou niets bijzonders moeten zijn. Toch valt dat blijkbaar helemaal niet mee. En daarom vragen ze ‘Geef ons meer geloof’. Die apostelen zijn helemaal niet zo’n geloofshelden. En Jezus weet dat. Hij wil hen bemoedigen. Je hebt maar een klein beetje geloof nodig…

Ons geloof zou zo groot moeten zijn dat het bergen verzet – zo hebben we gebeden aan het begin van de dienst. Dat is een goed streven. Maar het staat bij Lucas in het evangelie anders… Een héél klein beetje geloof zal al een moerbeiboom verplaatsen – en dan moet u weten dat een moerbeiboom bekend staat om zijn uitgebreide taaie wortelstelsel… Met een héél klein beetje geloof  kan ieder van ons aan de slag. Dan kun je wat gevraagd wordt, want je bent niet alleen, het hangt maar gedeeltelijk van jou af, want je bent met God verbonden. Gewoon in alle bescheidenheid doen wat gedaan moet worden. Zonder dat er applaus volgt, of een vorstelijke beloning.

Wat is dan voor ons de opdracht, buiten en binnen onze gemeenschap? Als christenen in deze wereld is er genoeg te doen, voor andere mensen dichtbij of verder weg, voor een eerlijke verdelingen van macht en middelen, voor natuur en milieu. Aan het begin van deze oktobermaand, de maand die Paus Franciscus heeft dit jaar heeft uitgeroepen tot Buitengewone Missiemaand met het thema ‘Gedoopt en gezonden’, mogen ook wij daar over nadenken. Wat is onze missie?

Het begrip missie kan verschillende beelden oproepen… Misschien denkt u aan ziekenhuizen of scholen bouwen in Afrika. Maar missie is breder. Het is ook hier en nu. Iedereen heeft een missie en kan proberen daar vorm aan te geven. Door actie maar ook door gewoon wie je bent en hoe je leeft. Laten we proberen standvastig mensen van God te zijn. Of we daarbij succes boeken is minder van belang dan dat we onze missie uitdragen. Een missie die voor ieder andere accenten kan hebben. Afhankelijk van onze talenten en mogelijkheden. Moge het evangelie ons daarbij inspireren…

 

Elly Bus-Linssen

 


Ter overweging 29 sept. 2019 Oecumenische viering

Thema: Kom uit je bubbel         Amos 6, 1a.4-7   Lc. 16, 19-31

Lieve mensen,

Er ligt vanmorgen een verhaal in ons midden, vól met contrasten en tegenstellingen,

én met een duidelijke aansporing..

Rijkdom en gerechtigheid, zo hebben de vertalers van de nieuwe bijbelvertaling boven dit hoofdstuk gezet. Het zijn woorden die mij de afgelopen dagen nogal hebben bezig gehouden.. Rijkdom en gerechtigheid.

En ik kan ze op allerlei manieren aan ons verhaal linken..

Twee hoofdpersonen vinden we in ons verhaal, in het eerste deel:

Er is een rijke man, gekleed met purperen gewaden en fijn linnen

En er is een bedelaar, overdekt met zweren

Er is iemand die dagelijks uitbundig kan feestvieren

En een mens die alleen maar kan ‘hopen’

Er is een ‘boven de tafel’, een rijkgevulde tafel

En een ‘onder de tafel’, waar de resten liggen, dat wat overschiet

En er zijn ongetwijfeld feestvierders

die meedelen en meeprofiteren van de overvloed van de rijke

En er zijn de honden die de bedelaar gezelschap houden

en zijn aangetaste, en onreine lijf likken.

Blijkbaar is er verder niemand om ze weg te jagen..

Het wordt ons in deze parabel heel duidelijk gemaakt:

Hier is sprake van twee leefwerelden die elkaar niet raken,

al zijn ze nog geen steenworp afstand van elkaar verwijderd.

De rijke zal regelmatig langs de arme lopen,

die immers voor de poort van zijn huis ligt.

Maar het lijkt er niet op dat er enige vorm van verbinding is, of van contact,

of van mededogen van de kant van de rijke.

En de arme horen we eigenlijk niet

Lamgeslagen, misschien wel letterlijk en figuurlijk.

Verder dan hopen komt hij dus niet..

Die rijke man, ziet hij de bedelaar dan niet?

Maakt zijn rijkdom blind?

Of praat hij zijn overvloedigheid goed?  

‘zo is het nu eenmaal’, de armen zullen er altijd zijn..

Of, weet hij niet beter?

Misschien heeft hij het helemaal niet door, hoe idioot en schrijnend deze situatie is.

Misschien wel opgegroeid met een zilveren lepel

Opgevoed met eigen normen en waarden passend bij zijn bevoorrechte positie,

weet hij niet beter..

Je zou kunnen zeggen, wat valt hem dan te verwijten?

Wat zou de rijke hebben moeten doen, wat hij níet gedaan heeft..?

Het tweede deel van de parabel lijkt daar een antwoord op te geven.

We hebben gelezen hoe eerst Lazarus sterft en door engelen wordt weg gedragen

(Misschien was er verder wel geen mens die meer naar hem omkeek..

je hoort zo af en toe wel zo’n bericht dat er iemand al een tijdje dood in huis ligt, alsof die persoon buiten alle netwerken is gevallen, om welke reden dan ook, het zijn in ieder geval altijd berichten die mij raken..)

En vervolgens sterft ook de rijke, en hij wordt begraven.

Met veel poespas ongetwijfeld, en in ieder geval zijn broers, waarover we later horen, erbij..

Maar na de dood blijkt de situatie van voor de dood volledig omgekeerd te zijn.

Nu is het de rijke die als het ware ‘bedelt’.

De rijke die overigens anoniem blijft.

Terwijl de arme direct al een naam krijgt: Lazarus, Eleazar, wat betekent:

God heeft geholpen.

Laat deze naam alsjeblieft geen pleister op de wond zijn..

wacht maar, ná de dood komt alles goed..

wat zijn daar vaak mensen mee gesust, om te berusten in hun lot,

of het lot van anderen goed te praten..

Om de naam ‘God heeft geholpen’, meer dan één betekenis te geven

buigt zich het verhaal om,

tot een verhaal met wel een heel duidelijke waarschuwing:

Want nu is het de rijke die hevig wordt gekweld,

in een plek van veroordeling en vertwijfeling

En het is Lazarus die aan Abrahams hart rust..

Troostvol en eervol, bij de oervader.

Lazarus is verder een figurant.

Er volgt een gesprek tussen de rijke en Abraham zelf.

Op een manier die ik trouwens wel weer heel typisch vind:

Abraham, heb medelijden…

Met jou wel..? (waar was jouw medelijden met Lazarus..?)

En vervolgens:

stuur Lazarus naar mij toe, al was het maar met een drupje water want ík lijd pijn.

Zelfs nu weet de rijke zichzelf nog als middelpunt te maken

En zou hij het niet meer dan logisch vinden wanneer nota bene Lazarus hém te hulp komt..

Ik werd hier wat boos van, eerlijk gezegd

En toen ik dit beeld op mij in liet werken

moest ik denken aan onze wereldkaart, zoals wij die hier in Europa kennen.

Europa in het midden, de andere continenten daar omheen gegroepeerd.

Toen ik voor het eerst een wereldkaart zag met Afrika in het midden,

dat was jaren geleden tijdens een studieperiode in een internationale groep,

was ik totaal mijn oriëntatie kwijt, nogal een eye-opener

En ik bedacht toen voor het eerst,

hoe gemakkelijk het is om eraan te wennen vanuit de eigen positie te denken.

Vanuit de eigen waarden en gewoonten..

En dat is misschien nog niet eens zo verkeerd, zo werkt het gewoon

Maar hoe de valkuil dan op de loer ligt

om anderen vervolgens als marginaal aan de eigen leefwereld te gaan zien,

Misschien wel onbedoeld, gewoon omdat je niet anders weet, of gewend bent,

of niet anders hebt geleerd..

Ik ontdekte tóen dat ik eigenlijk in een soort bubbel leefde.

Mijn europees georiënteerde bubbel.

En het heeft mij toen heel erg geholpen om vooral veel contact te hebben met anderen, hun verhalen en ervaringen te horen, om vanuit andere perspectieven te leren zien.

En ik vraag mij af in hoeverre dat leven in een ‘bubbel’ bijvoorbeeld ook een rol speelt bij de discussie over onze omgang met vluchtelingen.

Het blijkt voor mensen op de vlucht héél moeilijk om door onze Europese bel heen te prikken. En ik weet hoe ingewikkeld dit allemaal is, ook politiek gezien

Maar vanuit menselijk oogpunt is het onbegrijpelijk dat we met elkaar dulden of goedpraten wat er gaande is in de wereld..

Wat er gebeurt aan de poort van onze, laten we wel wezen, vaak comfortabele leefwereld.

Hoe kunnen we de ongelijkheid zien gebeuren in zo’n parabel denk ik dan,

en niet in onze eigen samenleving?

Is die te complex? Sussen wij onszelf in slaap?

Vergoelijken we ons handelen teveel?

Zitten we teveel in onze eigen bubbel?

Met mensen, informatie en gedragscodes  die in ons straatje passen?

We weten inmiddels hoe het werkt bij de sociale media:

hoe volgens een algoritme dat inspeelt op de eigen wensen en het huidige leefpatroon

berichten geselecteerd worden en een heleboel informatie buiten de deur blijft.

Om úit onze sociale bubbel te komen, met ons gedeelde gelijk,

om uit onze eigen beperktheid te komen

hebben we andere geluiden en andere gezichtspunten juist nódig.

Maar dat blijkt best nog wel een hele toer..

Om ze te verkrijgen, én om ze toe te laten..

En laten we wel wezen.

Als je in je bubbel zit, zie je niet zo goed wat daarbuiten allemaal gaande is..

Maar nu terug naar ons verhaal.

In antwoord op het smekende,

maar in mijn ogen ook wel wat gebiedende verzoek van de rijke,

stelt Abraham heel helder:  Jij hebt je deel al gehad, jij hebt je kansen al gehad..

En bovendien, er ligt een kloof tussen jou en Lazarus, die niet te overbruggen is.

Nu níet meer

Ja, bij leven bleek er ook een kloof, die bubbel dus

-Had hij dat toen maar beseft.., toen hij er nog wat mee kón..-

Maar nu is er geen weg meer terug. Er is geen verlichting.

Dat is nogal een harde boodschap..

De rijke man heeft snel door dat híj niet meer te redden is,

maar misschien zijn broers dan nog. Kunnen zij gewaarschuwd worden?

(door Lazarus, jawel..hij moest maar van de doden naar hen toekomen..)

Ik smeek het u!

Nood leert bidden.. En niet eens voor zichzelf dit keer..

Ik hoor ook wel een verwijt: Had ik het maar gewéten!

Als God nou eens niet zo vaag en cryptisch was geweest..

Geenszins vaag:

ze hebben Mozes en de profeten! laat Abraham weten

Voor ieder van de vijf broers een boek van de Tora, vol met leefregels.

Maar vooral die ene: Heb je naaste lief als jezelf (en God boven alles)

Oftewel: dien God door je over je naaste te ontfermen.

Dat moet toch genoeg zijn.

Als je je hierdoor niet laat prikkelen, laat gezeggen,

als je je hierdoor niet de weg laat wijzen,

voor je dagdagelijkse leven,

met al zijn uitbundige en feestelijke momenten

en met al zijn kruispunten, struikelpunten en keuzemomenten..

dan ook niet door iemand die uit de dood opstaat..

Mooi hoe Lucas deze vraag van de rijke dan net wat anders formuleert

en zo naar de Opgestane zelf vooruit verwijst,

die leefde zoals de Eeuwige zag dat het goed was

Ja, in deze parabel wordt het scherp gesteld.

Die rijke, die zit daar nog.. nog steeds

Maar let wel: verlossing, bevrijding, het eeuwige geluk

Het ligt niet alleen in de hand van God

(en gaat niet alleen over ná dit leven, het gaat over vandaag)

Het vraagt om inspanning, het vraagt om openheid van de mens

Kom uit je bubbel! -  Leef bewust

Leef met het besef dat je samen-leeft,

Heb compassie

Wees niet zo achteloos! Of argeloos

Alsof we het niet zien welke uitdagingen letterlijk op onze stoep liggen:

Over arm en rijk- vrede en tevreden- balans en onbalans

En zoals ook onze omgang met de schepping en haar bronnen,

vrijdag weer een grote klimaatmars, van met name jonge spijbelaars

Mooi trouwens hoe Paus Franciscus zich hierin ook mengt,

dat we het enorme vraagstuk niet kunnen negeren

Alsof we maar door kunnen gaan met ons wentelen in de overvloed, met onze verspilling, met onze gemakzucht.

Welke erfenis willen we eigenlijk achterlaten..? voor onze kinderen en kleinkinderen..

zo spraken we erover in onze voorbereidingsgroep

En ja, onze profeet Amos wist ook van donderpreken..

Maar vergeet niet dat ook hij uiteindelijk wil verbinden

Ondanks de sfeer van onze teksten..toch denk ik dat angst geen goede raadgever is,

hoewel een flinke waarschuwing op zijn tijd geen kwaad kan.. nodig is

Ook de ander willen zien, daar begint het mee

Kom uit je bubbel!

Ja, laten we dat proberen en elkaar daarbij helpen.

 

Irene Pluim

 


TER OVERWEGING:   22 sept 2019    Amos   8,4 – 7    Lucas  16, 1 - 13  

Thema: Eerlijk zullen we ALLES delen

 

Het gekozen thema van dit weekeinde: Eerlijk zullen we ALLES delen,

maar vaak wordt er meteen – op z’n minst - bij gedacht: 

Ikke een beetje meer dan jij.

Veel is er dus niet veranderd sinds: AMOS!

Met hem maken we kennis in de eerst lezing!

Hij is boer en profeet en woont in het zuiden van Juda, lang geleden.

Hij treed op in het noordrijk gedurende de bloeiperiode van koning Jerobeam de 2de

Het viel Amos op, dat alleen de rijken profiteerden van die bloeiperiode.

Een periode, waarin veel werd buitgemaakt door oorlogen.

Amos kwam vooral op tegen valsheid in geschriften van de rijken.

Zo werden de armen bedonderd. Amos bracht dit  alles duidelijk onder woorden en was dus niet geliefd.

Het is heel gewaagd, maar je zou de periode van Amos kunnen vergelijken met onze V.O.C. tijd.

De bloeiperiode van Nederland door slavernij, waarin de Nederlanders zeer rijk werden.

Er zijn nog steeds vele tekeningen en schilderijen van HOE dat er toen aan toe ging.

Even geleden hebben we herdacht, dat DIE slavernij vele jaren geleden werd afgeschaft.

Maar is de slavernij daardoor  afgeschaft?

Dan lezen wij verder in het evangelie van Lucas!

Hij vertelt in zijn woorden het verhaal van Jezus over een rentmeester.

Die nam het niet zo nauw bij het opschrijven van wat hem was toevertrouwd.

Nu misschien de vraag aan ons:

hoe staat het met ons rentmeesterschap vandaag de dag?

Want ook wij zullen ter verantwoording geroepen worden over ons gedrag in ons eigen leven en vooral ook tegenover onze houding ten opzicht van de ander.  

Wij zijn en blijven slim . . . .

wij maken onze condities tegenover de ander!

Via  ontwikkelingshulp proberen we uit onze eigen benarde positie te komen!

Jezus raadt ons immers aan vriendschap met de mammon te sluiten.

Maar hoe: daarover horen we in het evangelie.

De rentmeester – wij dus - roepen enkelen mensen bij elkaar, die wij bedonderd hebben.

Wij stellen hen gerust en geven hen zelfs het meervoud terug.

Maar van dat laatste merken we zelf niets.

Door die foef maken we de bedonderde zelfs tot vriend en later doen we misschien wel weer een beroep op hen.

Ieder van ons is rentmeester en zal in haar/zijn leven keuzes moeten maken tussen:

Veel is ons toevertrouwd:

Ons eigen leven, onze families; onze buren en ga zomaar verder. 

Hoe is het gesteld met onze betrouwbaarheid tegenover de ander en onszelf.

Jezus zegt, je kunt nu eenmaal geen twee heren dienen,

anders gezegd; van twee walletjes snoepen.

Deze stelling van Jezus geldt nog steeds als wij tenminste willen genieten van een nieuw komend rijk.

De geschiedenis heeft laten zien, dat het voor velen moeilijk is om een keuze te maken.

Indien onze keuze - naar Jezus voorstel - is gemaakt dan moeten we daaraan vast proberen te houden.

De slavernij van massa’s mensen uit Afrika, die als dieren verhandeld werden. Ja dat lijkt voorbij. 

Maar hebben we nog niet zolang geleden niet gehoord over de bordelen met mensen daarin!

Horen we nog steeds niet over kinderslavernij als goedkope krachten.  We kopen toch die producten!

Lekker goedkoop is onze redenering en daarbij denken wij dat die mensen tenminste nog iets hebben! 

Of zoals Elly even geleden in haar overweging sprak over keuzes maken. 

Hoe enorm moeilijk dat kan zijn: KEUZES MAKEN.

Zeker in bepaalde omstandigheden . . . .

welke normen moet je bij keuze maken volgen.

Onze parochie heeft zelf die norm al heel duidelijk verwoord:

Om mensen, groot, klein, zwart, wit gaat het

dat zij tot hun recht komen . . .

niet volgens onze maatstaven . . . NEE . . . .

maar zodat ze tot hun recht komen bij Jezus!

Jezus geeft ons in het evangelie van vandaag een voorbeeld. Maar ook dat voorbeeld is zeker niet duidelijk.

Wat wel heel duidelijk is in het evangelie aan het einde: je kunt geen twee heren dienen!

 

Piet Verhagen

 


OVERWEGING 24e zondag door het jaar, 14 – 15 september 2019. Lezingen: 1 Timoteus 12-17; Lucas 15,1- 10.

Inleiding

De evangelist Lucas heeft ons een paar prachtige verhalen nagelaten, die waarschijnlijk het meest bekend zijn aan ons als gelovigen, maar ook ver buiten onze eigen kring. Het geboorteverhaal van Jezus is het meest bekend, maar ook de barmhartige Samaritaan, zie ons beeld hier in de kerk. En vandaag gaat het over de verloren zoon. We zullen dat verhaal zelf niet lezen (want dat is in de Veertigdagentijd al gebeurd), maar wel de inleiding op dat verhaal; de vergelijking met het verloren schaap en het verloren geldstuk. De reden daarvan is de volgende. Wanneer we zo’n verhaal lezen als de verloren zoon, dan hebben we eigenlijk de boodschap al in ons achterhoofd. Wees niet als de verloren zoon, bekeer je! Maar in de loop van de traditie is er ook een andere uitleg mogelijk. Je kunt de nadruk leggen op de goede, en barmhartige vader. Of op de positie van de oudste, zijn broer. Straks meer daar over. Maar laten we ook goed luisteren naar de eerste lezing. Daar is Paulus aan het woord, in een brief aan zijn leerling en vriend Timoteus. Hij is daarin heel persoonlijk, en beschrijft zijn eigen bekering tot Christus. De apostel wijst naar zichzelf in die prachtige uitspraak: God heeft mij barmhartigheid bewezen. En dat – zo zegt Paulus -  heb ik ervaren, en draag ik uit.

OVERWEGING

Vandaag gaat het in dit getuigenis over het verhaal dat we niet gelezen hebben, maar dat direct volgt na Jezus’ opmerkingen over het verloren schaap en het zoek geraakte geldstuk. Het verhaal van de verloren zoon. Ieder van u kent dat verhaal. Een vader had twee zonen, zo begint het. En de jongste wil niet thuis blijven, eist zijn erfdeel op, en gaat de wijde wereld in. Daar vergaat het hem slecht, hij gedraagt zich slecht, en wil op hangende pootjes weer terug, spijt als haren op het hoofd. En berouwvol gaat hij terug. Maar de vader staat op de uitkijk, wil van spijt niets weten, en richt een feestmaal aan. “Want’, zo staat er bij Lucas. ‘deze zoon van mij was dood en is weer levend geworden’. De oudste jongen, trouw aan vaders erf en huis, is kwaad, als hij deze toedracht hoort. Hij voelt zich achtergesteld en benadeelt. Maar tegenover hem zegt de vader hetzelfde; En met deze prachtige slotzin eindigt het verhaal: ‘Jongen, jij bent altijd bij me, en alles van mij is ook van jou. Maar er moet feest en vrolijkheid zijn, omdat die broer van je dood was en levend is geworden.

Ik heb u kort een eigen weergave gegeven van het verhaal, en daarmee eigenlijk ook al een richting aangeduid, hoe ik dat verhaal begrijp, of eigenlijk, hoe ik wil dat u dat verhaal begrijpt. Tegenwoordig noemen we dat ‘framen’, zodanig met woorden en begrippen inkleden, dat we in dezelfde richting kijken. Dat gebeurt in het nieuws, in de krantenkoppen, en ook in onze dagelijkse conversatie.

In het lezen van dit Bijbelverhaal is er in de traditie een duidelijke ‘frame’ ontstaan. Dat blijkt wel uit de titel, die dit verhaal heeft meegekregen; de verloren zoon. Als je het verhaal van de vader en zijn twee zoons zo noemt, is het duidelijk, waar de meeste aandacht naar uitgaat: naar de zoon, die verloren loopt, een losbandig leven leidt, zichzelf een zondaar noemt, en met spijt terug naar huis gaat. En met deze figuur kunnen wij ons dan identificeren; als zondige mensen, die niet doen wat ze zouden moeten doen, maar met berouw en spijt altijd weer naar het vaderhuis mogen terugkeren. Ik denk dat er heel wat preken zijn geweest, die op deze bekering het accent hebben gelegd.

Maar je kunt het verhaal ook anders framen, en er een andere kop boven zetten; die van de Barmhartige Vader. Een vader, die de zoon niet veroordeelt, als hij zijn eigen weg gaat, waar die ook toe leidt; een vader die het verlorene weer in zijn armen sluit, en welkom heet. Er is dat prachtige, warmbloedige schilderij van Rembrandt, waarop die ontmoeting zo is afgebeeld. Maar ook een vader, die de oudste jongen wijst op de plek, die hij altijd al had in het vaderhuis. .

Het merkwaardige is, dat er in de traditie weinig aandacht is voor de positie van de oudste zoon*. We herinneren ons dat hij boos is, omdat de Vader zijn verloren broer feestelijk binnenhaalt. En dat de vader hem als reactie warme woorden toespreekt; alles wat ik heb, is ook van jou. Want het is precies de positie van de oudste zoon, waarover Jezus ons wil laten nadenken. Hij spreekt immers tot de Farizeeën. Wat er ook op hen is aan te merken: zij zijn de ‘huisgenoten van het geloof’. Jezus wil deze groep, die het dichtst bij hem staat, laten nadenken over hun eigen positie. En dan zijn we weer terug bij de voorgelezen parabels, waarin Jezus vertelt over het verloren schaap, waar de herder achteraan gaat. En over het verloren geldstuk, waar de vrouw des huizes alles voor over heeft om het terug te vinden. Jullie zijn die herder, jullie zijn die vrouw, jullie zijn die oudste zoon, wil Jezus zijn toehoorders duidelijk maken. Denk er over na.

De spannende vraag  - die niet in het verhaal beantwoord wordt, is natuurlijk of de oudste zoon ook zo’n herder wil zijn voor zijn broer   Het verhaal breekt af op een punt, waarop je zo veel meer zou willen weten. En het is precies de bedoeling van Jezus om ons daar verder op door te laten denken.

Het is alweer een paar maanden geleden, dat we het jubileum van onze pastoor hebben gevierd, maar mij staat de viering van toen nog levendig voor de geest. Voor mezelf heb ik het de viering van de drie tafels genoemd, helemaal bedacht  en geïnspireerd door de jubilaris zelf..

De eerste en meest constante tafel in onze kerk is natuurlijk het altaar, de plaats waar wij de eucharistie vieren, brood breken, elkaar de vrede wensen, en Christus’ tegenwoordigheid in de tafelgemeenschap vorm geven. Dat deden we ook op het feest van en in de geest van de jubilaris. Maar daarnaast was er ook een tafel, waar levensmiddelen werden verzameld voor de voedselbank. Al bij het volstromen van de kerk voor de viering moest die tafel worden uitgebreid met een grote bijzettafel. En, zo vertelde pastoor achteraf, de man van de voedselbank moest een grotere vrachtauto halen om de spullen mee te kunnen nemen. Een prachtig resultaat dus! En de derde tafel was een klein tafeltje, voor het altaar, waarop drie kinderen het verhaal van Samuel vertelden, over zijn roeping, maar het ging ook over onze roeping om het goede in ons wakker te schudden. Zoals de engel dat meisje maande om weer het beste van zich aan anderen te laten zien.

De drie tafels vormen voor mij een belangrijk ‘frame’ van ons geloven: dankbaar vieren, geven aan de ander, en bezinning op het goede. En de uitleg van Jezus maant mij vandaag weer eens om de betekenis van dit alles te doordenken. Vooral de positie van de oudste zoon, de huisgenoot van het geloof geeft mij vandaag  te denken. Hoe reiken wij als hedendaagse huisgenoten naar de ander, die verloren liep? Met onze gedachten, meningen en soms met onze goede gaven?  

Laten we hierbij de lessen uit de parabel niet vergeten. Tot drie keer toe staat er, dat er vreugde is om het vinden van het verlorene-  het schaap, het geldstuk, de broer.

Het is vooral de dankbaarheid en vreugde. Die wil ik graag met de ander, dichtbij of veraf, delen.

 

REN LANTMAN

 

·       De moeite met die positie wordt weerspiegeld in het commentaar dat mijn ‘oude’ vertaling geeft bij vers 7; er zal meer vreugde zijn…. Commentaar: Dat wil niet zeggen, dat de 99 rechtvaardigen minder dierbaar zouden zijn aan God, zomin als de 99 schapen het zijn aan de herder, maar het is een menselijke voorstelling van de vreugde in de hemel, wanneer een afgedwaalde zich aan Gods genade gewonnen geeft. (Willibrord, 1966, 206-207). En zo wordt het directe communicatieve verband tussen Jezus en zijn toehoorders ‘hemels’ opgeheven!

 


TER OVERWEGING weekend van 7-8 september 2019 Vrangendael. 

Thema ‘Loslaten geeft ruimte’.

 

Deze zomer maakte ik met mijn vrouw een wandeltocht door Italie.

Wij wandelden van Bologna naar Florence over een  oud pad waar Etrusken en Romeinen 2000 jaar terug ook al liepen.

Het was een mooie tocht, maar ook heel zwaar.

Door de hitte, het bergachtige karakter van de tocht en vooral ook door de rugzak die wij noodgedwongen moesten dragen.

Geen groter genoegen om in de avond, bij aankomst, die last van je rug te halen en in een stoel neer te ploffen met een groot glas bier.

Ik wist niet dat loslaten van een last zo bevrijdend kon werken.

De lezingen van vandaag gaan ook over loslaten, afstand nemen, goed nadenken en nieuwe ervaringen opdoen. Tsja, loslaten , afstand nemen en nieuwe ruimte winnen.

Het begrip ‘loslaten’ wordt immers meestal geassocieerd ( in tegenstelling tot het loslaten van mijn rugzak) met afscheid nemen en verlies en pijn.

De therapeute Riekje Boswijk-Hummel heeft hier een heel mooi boek over geschreven:

‘Afscheid nemen’, zo heet het,  ‘loslaten wat dierbaar is’.

Zij beschrijft heel invoelend over wat er met je gebeurt na een indringende verlieservaring.

Een heel mooi boek. Het kan jou een beetje verder helpen, om misschien en na veel vallen en opstaan uiteindelijk toch een nieuwe ruimte te kunnen ontdekken.

In zijn brief aan zijn vriend Filemon vraagt Paulus hem om diens voormalige slaaf Onesimus weer te willen ontvangen.

Niet als slaaf, zegt Paulus, maar als vriend, als een geliefde broeder, als mens en als Christen. Filemon werd zo uitgedaagd.

Het eigendomsrecht op een slaaf opgeven, maar daar dan wel een geliefde broeder voor terugkrijgen.

Loslaten, dat klinkt een beetje passief.

Als iets wat je overkomt en waar dan veel verwerkingstijd voor nodig is.

Los maken is wellicht eenvoudiger.

Je kunt jezelf ook een handje helpen, door je los te maken van waar je last van hebt.

De vriend van Paulus, Filemon had er verstandiger aan gedaan om zich los te maken van zijn slaaf. Dan had hij sneller ruimte gewonnen voor een nieuwe vriendschap.

Je moet je losmaken van je ouders en je ouders moeten jou loslaten.

En die vrouw die wegging bij haar man. Zij maakte zich los en hij moest haar los laten.

Loslaten , beste mensen,  dat is toch niet altijd  eenvoudig.

Bij mij in de straat woont een mevrouw  met Parkinson;

Ze moet  het aanzien dat ze niet meer kan wandelen, niet meer kan fietsen en het huishouden en de boodschappen moet ze aan haar man overlaten.

Ze klaagt niet, maar God hoort haar brommen.

Hoe moet zij dat accepteren?  

En wat is nou precies haar nieuwe ruimte, haar toekomst?

Nadenken over de grenzen van leven en dood?

Zit daar een ruimte, wellicht voor haar nog verborgen?

In het Evangelie van vandaag gaat Jezus veel verder dan het loslaten van je rugzak of hoe om te gaan met afscheid en verdriet.
Hij is radicaal en vraagt een bezinning op onze manier van leven.

Om alles achter ons te laten en Hem te volgen.

Nu moet ik u eerlijk zeggen dat dat het punt is waarop ik denk:

Dat red ik niet. Alles opgeven, waarom eigenlijk, ik ben eigenlijk wel heel tevreden met mijn leven, mag dat dan niet? En wat komt daar dan voor in de plaats?

Gelukkig, zo denk ik dan, is Jezus niet alleen maar radicaal.

Hij is ook heel verstandig.

Je moet wel goed nadenken, zegt Jezus, over wat jij aankan.

Over wat bij jou past.

Bouw geen toren, zo zegt Hij , als je het geld er niet voor hebt.

En sluit vrede als de ander sterker is.

Met andere woorden, reik niet verder dan je polsstok lang is.

Handel zoals dat bij jou past.

En in die zin kunnen wij toch heel goed ons eigen leven onder ogen nemen.

Afstand nemen van wat wij niet nodig hebben.

Loslaten of los maken wat niet vast te houden is. Ook al doet het pijn.

En zo ruimte winnen in ons leven, naar de toekomst.

Ieder op zijn eigen manier.

Om zo volgelingen te kunnen zijn van Jezus Christus.

Amen.

 

Hans van Druten

 


TER OVERWEGING zondag 1 sept 201922e zdhj C

Thema: Bescheidenheid siert de mens

 

Goeieavond /Goedemorgen allemaal en welkom in dit huis van de Enige,

in de naam van de Vader en de Zoon en de H. Geest….

Vandaag is Jezus behoorlijk geërgerd en ofschoon hij te gast is, geeft hij iedereen ervan langs: de gasten omdat ze vol zijn van zichzelf en de gastheer omdat hij alleen lui uitnodigt waarvan hij weet dat ze hem op hun beurt wel weer terug zullen vragen.

Een uitnodiging aan ons om het eens te hebben over de deugd van de “bescheidenheid”. Andere bijbel vertalingen spreken van nederigheid of deemoed. Woorden die in onbruik zijn geraakt en vervangen zijn door assertiviteit en zelfbewustheid. Want als je niet voor jezelf opkomt dan “zullen ze over je heen lopen” en “misbruik van je maken”.

Beelden van zwaar gesluierde vrouwen, die twee passen achter hun man lopen roepen verontwaardiging bij ons op. Hoezo? Bescheidenheid siert de mens?

De gedweeë huisvrouw, die haar plaats kende en in alles dienstbaar was naar het voorbeeld van de heilige maagd Maria, is gelukkig uitgestorven.

En toch blijft de deemoed een belangrijke religieuze deugd in alle grote wereldgodsdiensten. Een deugd die Jezus niet alleen regelmatig onderwijst maar ook voorleeft, als een slaaf die ons de voeten wast… We kennen de teksten en beelden wel: Zalig de armen van Geest…. De laatste zullen de eersten zijn…. wie niet wordt als een kind…. de nauwe poort …. wie onder u de eerste wil zijn, moet de dienaar van allen worden… het penninkske van de weduwe… de werkers van het laatste uur….We kunnen er niet omheen! Als christenen zullen we er wat mee moeten! Dus dat proberen we vandaag.

Getuigenis

Bij de kapper las ik wat in de National Geographic en werd getroffen door de foto van een man die op Haïtie ’s nachts beerputten leeghaalt.  Steeds weer wordt dit superarme land getroffen door orkanen en aardbevingen. Er is geen geld voor wederopbouw en een groot deel van de riolering functioneert niet. Het leeghalen van de beerputten moet dus handmatig gebeuren om besmettelijke ziektes te voorkomen. De man op de foto stond letterlijk tot hier in de stront en smerig en vuil wilde hij tóch op de foto om te laten zien dat hij zich niet schaamde voor zijn werk, integendeel, hij was er trots op dat hij op deze manier de gemeenschap diende.

Benedictus schrijft in zijn regel over de trappen naar volmaaktheid als over trappen van nederigheid, niet omhoog, maar omlaag!

Met het beeld van deze vuile, stinkende, hardwerkende, trotse, eenvoudige man wil ik mijn overweging beginnen. Wat gezegd wordt, heeft betrekking op hem. Hij is ons tot voorbeeld.

Net als Franciscus, die al even in herinnering kwam bij het gebed om vergeving. Vlakbij Assisi.liggen de Carceri, een klein kloostertje op de rotsachtige berg, bestaande uit grotten, waar Franciscus en zijn broeders regelmatig verbleven. Spelonkachtige kleine ruimtes waar de ruwe rots zichtbaar is waarop Franciscus sliep. Een plekje zo klein dat een kind van 10 zich er ternauwernood kan uitstrekken….Hij koos er blijkbaar voor, zich ook in zijn slaap klein te maken… De deur waardoor je naar buiten loopt naar de beroemde steeneik en verder naar de grotten waar de broeders verbleven, is piepklein. In en uitgaan door die deur is als een permanente oefening van deemoed… iets waar deze heilige bijzonder groot in was. Je ziet allerlei pelgrims en toeristen zich door dat deurtje wringen en zo brengt Franciscus nog dagelijks een van de belangrijke boodschappen van het christendom over: wie groot wil worden in het Koninkrijk van God, die moet klein worden als een kind, en de dienaar van allen…

Een andere opvallend kleine deur vormt de ingang van de geboortekerk in Betlehem, bukken zul je, búkken, een intensiefvorm van het werkwoord buigen. Worden als het kind dat liefdevol wordt toegesproken in de eerste lezing. Ze geeft toegang tot een kerk van eeuwen die in geen geval " voorschriften  bundelt tot een zware last om ze de mensen op de schouders leggen” (Mt. 23,4).

Gróte kleine mensen. Af en toe kom je ze tegen. Zoals bijvoorbeeld Johannes de 23 ste. die vijftien jaar geleden en hopelijk nog steeds in de St. Pieter zelf opgebaard ligt in een glazen kist. Terwijl ik daar bijna in tranen stond bij  “mijn” paus (ik ben van het jaar 58) hoorde ik een man zeggen: Der ist ja gar nicht gross, der ist nicht grösser als ich!!

In zijn verwondering sprak de bezoeker eigenlijk niet over de geringe lichaamslengte van zichzelf maar juist over  de grootheid van deze paus. Daarover hoef ik u niets te zeggen. Er zijn veel grote kleine mensen in onze kerkgeschiedenis: Damiaan de Veuster, moeder Teresa, de heilige Clara, paus Franciscus, pastoor van Ars, Rosa van Lima, het waren geen van alle grote mensen… Juist hun eenvoud maakt hen geloofwaardig, dát en hun geloofwaardige trouw.

Maar dan zijn er nog die anderen, de échte kleinen, die nooit en nergens meetellen: kromgebogen door hard werk, onrecht en armoede. De vrouwen die nog altijd achteraankomen, de kinderen die moeten werken in plaats van naar school te kunnen gaan of opgroeien in een onveilige wereld vol geweld en angst. Ook over hen hoef ik u niets te vertellen. Kijk af en toe maar eens naar een youtube filmpje op facebook dat heet: Humans of New York…

Jezus is bekommerd om een wereld waarin, wie klein gehouden wordt, en beschaamd of behoeftig is, tot hun recht komen. Als in het Magnificat waarin Lucas  mét Maria zingt van een wereld omgekeerd: “heersers stoot hij van hun troon en wie gering is geeft hij aanzien. Wie honger hebben overlaadt hij met gaven, maar rijken stuurt hij weg met lege handen.”

Een wereld omgekeerd…  Daarvoor is het nodig dat sommigen zogenaamde “groten” wat bescheidener worden, dat ik bescheidener wordt…  Het is een genade dat God met ons bezig blijft, tot ook ik precies klein genoeg ben om dat laatste smalle deurtje binnen te gaan… Bescheidener in persoonlijke contacten, in de vanzelfsprekendheid waarmee ik mijn plek inneem in een wereld en een economie die maar consumeert, vervuilt, misbruikt, tot slaaf maakt. In een land dat het niet meer opneemt voor de zwakke en de vreemdeling. Als christen, als machteloos individu wordt ik opgeroepen een standpunt in te nemen en ernaar te leven. Feitelijk hebben we allemaal dat standpunt al met onze doop meegekregen: het standpunt namelijk van Jezus Messias, barmhartig en rechtvaardig. We hoeven niet telkens te kiezen. We hebben immers ooit een keer gekozen: Hem achterna!!

Vandaag is uitgeroepen tot wereldgebedsdag voor de schepping. Ik denk aan de orkanen en de kapotte riolen van Haïti, en iemand die daar het vuile werk wilt doen. Als een slaaf die ons de voeten en de oren wast!

Marianne Boselie

Vredeswens

Vrede de volken van verre kusten;

vrede die zich schuil houden in spelonken;

vrede die door woestijnen heen, naar vrijheid zoeken.

Vrede voor allen die gerechtigheid doen,

in oost en west, in noord en zuid;

vrede voor wie gastvrij zijn

vrede voor wie leven in angst..

Vrede jij hier, kind van God

vrede jullie hier tezamen

vrede heel het volk van God;

wenst elkaar de vrede toe van Hem die leeft.


Ter overweging weekeinde 24 en 25 augustus 2019

Genesis 1, 26-31a; Lucas 13, 22-30 Thema: De smalle deur

 

We zijn gewaarschuwd. We zullen ons tot het uiterste moeten inspannen om het te redden. Of liever: om gered te worden vóór de deur definitief dichtgaat. Vandaag geen blijde boodschap, maar bittere ernst. Er komt een moment dat kloppen en roepen niet meer helpt. Het is vijf voor twaalf. Geweest.

Van de Bijbel – van het Oude Testament meer dan van het Nieuwe – zijn we wel onwelgevallige, ja dreigende passages gewend. Zoals vandaag in het evangelie, waarin de huisvader tegen de te-laatkomers zegt: “Ik ken jullie niet, waar komen jullie vandaan? Weg met jullie, rechtsverkrachters!” 28Dan zullen jullie jammeren en knarsetanden wanneer je Abraham, Isaak en Jakob en al de profeten in het koninkrijk van God ziet, maar zelf buitengesloten wordt.’ Is dat dezelfde huisvader die elders zijn bed uitkomt en opendoet als zijn buurman ’s nachts aanklopt om brood voor zijn late gast? Dezelfde Jezus die zegt: ‘..klopt en er zal worden opengedaan’?

De bijbel kan bars en onverbiddelijk zijn. Kent passages die we liever overslaan omdat ze niet passen in ons huidige geloofsdenken, waarin een barmhartige God centraal staat. Maar dat denken is ook lenig en vindingrijk in het zoeken naar uiteindelijke geruststelling. Zo ook bij het evangelie van vandaag, het evangelie van de allerlaatste waarschuwing. Maar de ernst smaakt bitterder als dezelfde waarschuwing – haast maken, anders is er geen redden meer – komt van het Klimaatpanel van de Verenigde Naties. Heel onlangs zijn we daardoor opgeschrikt, zoals destijds door het Rapport van Rome. Ook kerken besteden er aandacht aan, tegenwoordig meer dan vroeger, maar vaak toch in de marge. Milieu is dan ook geen typisch kerkelijk thema; meer een algemeen maatschappelijk issue.

ja/nee?

Laat ik dan stellen dat het Klimaatrapport van de VN, dat alarm slaat over leefbaarheid en behoud van onze planeet, alles te maken heeft met het eerste gebod dat we in de Bijbel tegenkomen. Natuurlijk, we hebben de Tien Geboden, maar God heeft ons meer leefregels gegeven. Zijn oeropdracht aan de mensheid, aan ons, op de eerste bladzijde van de Schrift, luidt: ‘Wees vruchtbaar en word talrijk, bevolk de aarde en breng haar onder je gezag: heers over de vissen van de zee, over de vogels van de hemel en over alle dieren die op de aarde rondkruipen.’ Het eerste deel van dit gebod – het bevolken van de aarde – is enthousiast, en wellicht meer dan de bedoeling was, uitgevoerd. Maar hoe zit het met dat onder gezag brengen van de aarde en dat heersen over de natuur?

”Onder gezag brengen”, “heersen” – Er zijn wetenschappers die zeggen dat hiermee de overmoed, hebzucht en arrogantie beginnen waarmee wij mensen de aarde tot ons bezit gemaakt en ten eigen bate geplunderd hebben? Het idee van de mens als heerser over de schepping, begint daarmee niet de hoogmoed waarmee de mensen hun belang als vanzelfsprekend tot het hoogste belang hebben gemaakt en dat van de andere schepselen – de vogels in de lucht, de vissen in de zee, de dieren op het land en de zaaddragende gewassen – als ver ondergeschikt? Gelukkig lees ik in de kanttekening van de Nederlandse Bijbelvereniging bij deze tekst: De hier gebruikte werkwoorden – onder gezag brengen, heersen – slaan niet zozeer op uitbuiting of geweld, maar vooral op het benutten van de aarde om er te kunnen leven.’ Ik zou zeggen, het was nog vóór de zondeval. Hoogmoed en hebzucht waren nog niet uitgevonden. Het gaat Jahweh om zorg voor de leefbaarheid. God zag dat de aarde met alles erin, erop en erboven “zeer goed” was. En de mens krijgt de taak te waken dat dat zo blijft. Het gaat niet om overheersen, maar beheren. De mens niet als bezitter, heerser, maar als rentmeester.

Een goede rentmeester, net als een betrouwbare boekhouder of accountant, waarschuwt als het niet goed gaat met de zaak en er drastische maatregelen genomen moeten worden wil het bedrijf niet failliet gaan. Het Klimaatrapport van de VN is dan ook een concrete en betrouwbare invulling van het oergebod uit het scheppingsverhaal. En dat rapport zegt dat we ons moeten haasten. De deur staat op een kier en als hij dichtslaat gaat hij niet meer open.

De Verenigde Naties als rentmeester namens God? Draaft de predikant niet een beetje door? – Dan ga ik toch even naar de lezing van Jesaja die we vandaag hebben ingeruild voor Genesis. Daarin kondigt Jahweh aan de naties te verenigen: De tijd is gekomen om alle landen en volken bijeen te brengen. Ze zullen komen en mijn luister zien. En zo zegt Jezus in het evangelie tegen de ontkenners van de ernst van zijn boodschap en de sceptische te-laatkomers: Uit het oosten en het westen en uit het noorden en het zuiden zullen ze komen, en ze zullen aan tafel genodigd worden in het koninkrijk van God.’ En zo zijn er tal van citaten in de Bijbel te vinden.

Misschien mogen we langzamerhand wel eens tot het inzicht komen dat in de Heilige Schrift niet alleen door het Joodse volk maar ook door de verenigde naties – zij het zonder hoofdletters – een bijzondere plaats ingenomen wordt.

 

Meindert Muller

 


Getuigenis 17/18 augustus 2019 Vrangendael. 

Vertrouw (altijd) op God

Wat een woorden vandaag.  Een ongemakkelijke waarheid. Jezus gaat er ‘met gestrekte voet in’. Hij eist een geloof van ‘te vuur en te zwaard’ zo lijkt het. En Jeremia in de eerste lezing? Die lijkt wel een slapjanus, een collaborateur, een verrader. Wat denkt hij wel, de troepen zo demoraliseren? In de put met hem!

Maar: Ligt het niet wat genuanceerder dan het op het eerste gezicht lijkt? Natuurlijk wel… 

Binnenkort is het 75 jaar geleden dat Sittard en onze regio werden bevrijd, op 18 en 19 september om precies te zijn. Overigens bleef het front erna meteen oostelijk en noordelijk van Sittard steken en volgde nog tot half januari 1945 de ‘granatentijd’. Bevrijding is relatief als er nog slachtoffers vallen… En onze oosterburen, de Selfkant ging een zwarte bezettingsperiode in, die leidde tot annexatie door Nederland in 1949. Het duurde tot 1963 voor ze weer normaal konden leven.

In het bezette Sittard, Geleen en Broeksittard (en andere gemeenten natuurlijk ook) waren de burgemeesters  op hun post gebleven, dat wilde de regering ook in eerste instantie. De Sittardse burgemeester Coenders probeerde zoals de meeste andere burgemeesters  te laveren door de tijd. Onwillig voerde hij de eerste tijd maatregelen uit van de bezetter, tot hij werd afgezet en door een NSB-burgemeester werd vervangen. Hij werd na de oorlog meteen in zijn ambt hersteld. Burgemeester Damen van Geleen was duidelijk minder onwillig, hij bleef op zijn post en kreeg na de oorlog te maken met onderzoek. Hij werd een jaar op non-actief gesteld, waarna hij alsnog terug burgemeester mocht worden. Burgemeester Corbeij van Broeksittard was vanaf het begin duidelijk tegen de bezetter en toonde dat in woord en daad. Hij werd afgezet en ging erna in het verzet. Een held dus. Hij bleef consequent. Toen hij in kamp Haaren werd gevangen gezet spelde hij zijn voornaam aldus: Mathieu. Mathias? Nee, Mathieu! Buchstabieren sie: M van Mozes, de A van Aäron, de T van Tobias, de H van Habakuk, de I van Isaac, de E van Ezau en de U van Uriël.  Stevig én riskant, dat gebruik van alleen joodse namen, maar wel dapper… Mogelijk heeft mede door deze actie overigens Broeksittard zijn zelfstandigheid verloren, het werd bij Sittard gevoegd…

Maar was Damen van Geleen nu een collaborateur? Of was hij gewoon iets voorzichtiger dan Coenders en zeker dan Corbeij, en probeerde hij vanuit die positie de kool en de geit te sparen?

U en ik zijn denk ik blij dat we deze keuze niet hoeven maken, al hebben we allemaal wel eens dit soort beslissingen gehad in ons leven. Doe ik dít en blijf ik 100% integer (en graaf ik mijn eigen graf)? Of buig ik wat mee, en bereik daarmee, via een omweg wellicht, mogelijk het beste resultaat (maar heb ik daarbij wel iets van mijn integriteit verloren…) Moeilijk!! De tijd leert vaak pas wat het beste was…

Jezus is streng in het evangelie van vandaag, strijd tussen familieleden heeft hij er zelfs voor over. Zo lijkt het althans. Wat hij waarschijnlijk bedoelde was niet het echte zwaard, de echte strijd. Hij was immers een man van vrede, zo leren we overal! Nee, het is het vuur van de geest waar hij het over heeft: Zien ze daadwerkelijk aan mij dat ik geloof in waar ik voor sta? Geloof ik écht?

Ik had een oom die priester was. Een keiharde werker, populair en een soort Don Camillo, met na zijn dood een monumentje in zijn parochie in Frankrijk. Maar toen hij kanker kreeg, twijfelde hij erg op zijn weg naar de dood. Menselijk en begrijpelijk! Een broer van hem, die een wat losbandig leven had geleid, kwam in zijn laatste jaren, met een eveneens pijnlijke kanker, tot inkeer en droeg zijn pijn zonder pijnstilling, als een offer en met een soort blijheid. Bijna onbegrijpelijk, maar o zo moedig. Hij straalde in die laatste jaren uit waar Jezus op doelt denk ik. Lééf ik mijn geloof, ben ik een licht voor mijn omgeving? Vertrouw ik écht op God?

Jeremia wordt gered. Door wie? Ook hier laat de schrift weer zien dat de schrijvers, net als Jezus in meerdere gelijkenissen, ‘out of the box’ kunnen denken, buiten het vaste denkraam: het is een buitenlander, een ‘geïntegreerde allochtoon’ die hem redt, een zwarte man uit Ethiopië, adviseur van de koning.

Zelf keuzes maken is moeilijk. Kijk komende maanden (vanaf eind september) maar eens naar de expositie in erfgoedcentrum De Domijnen: Zwart, Bruin of Grijs. Dan ziet u hoe lastig beslissingen in de oorlog waren en kunt u uw eigen leven er aan ‘ijken’.  En vooral: met elkaar erover in discussie gaan, want uit discussies, en die mogen soms fel  en vurig zijn, komen afgewogen oordelen voort. En dát is waar Jezus met name op lijkt de duiden, hij wil geen slap geloof, maar een geloof dat op God vertrouwt. Een vurig, doorleeft en van geestkracht vervuld geloof. Een geloof dat tot daden leidt…

Amen…

Peer Boselie


TER OVERWEGING  10 en 11 aug. 2019            Hebreeën 11, 1-2.8-12 Lucas 12, 32-40

19e zondag d h j C             Thema:         Wie gelooft kijkt verder             

 

Wat betekent het om te geloven?

Wat bedoelen we ermee als we zeggen: ‘ik geloof’.

Kun je daar van buitenaf iets van zien of merken in het leven van alledag?

Het geloof van Abraham wordt ons vandaag in de brief aan de Hebreeën tot voorbeeld gesteld.

Lijkt zijn situatie op die van ons?

 

Wie gelooft kijkt verder… Wat is dat eigenlijk concreet, geloof?

Van Dale geeft als de hier meest toepasselijke definitie ‘een vast en innig vertrouwen op God’.

De catechismus van de katholiek kerk zegt het zo: ‘Het geloof is het antwoord van de mens aan God die zich aan hem openbaart en geeft.’ Twee formuleringen waar ik het mee eens kan zijn.

Ik weet niet wat het woord geloof voor u betekent, maar voor mij zit er in ieder geval ook iets van actie in… Vertrouwen op God is niet vrijblijvend, niet passief, het heeft consequenties voor wat ik doe. Maar wat ik dan precies zou moeten doen dat vraagt onderzoek. Dat staat niet in de bijbel. Ik zal mij erin moeten verdiepen. De bijbel, ook het stukje dat we net hoorden, kan misschien wel een richting wijzen, of inspiratie geven verder te kijken...

 

De brief aan de Hebreeën is een doorwrocht betoog, meer een strenge preek, waarin uitleg en appèl samengaan, dan een brief. Aan het eind is er wel een klein briefje aan toegevoegd. Wie het geheel schreef is niet helemaal duidelijk. Hoewel Paulus genoemd wordt, is hij waarschijnlijk niet de schrijver. Het thema van deze Hebreeën-preek is dat Jezus Christus de superieure hogepriester is, de vervulling van wet en profeten. En dat iedere christen hem daarom gehoorzaam moet zijn en moet volharden in het geloof. In het stukje uit dit geschrift dat we zojuist hoorden wordt het geloof van Abraham en Sara geprezen. En nog veel meer namen worden er elders genoemd. ‘Om hun geloof zijn de ouden met ere vermeld’. Het voert te ver om daar hier verder op in te gaan. De lezers worden in ieder geval opgeroepen in hun situatie van verdrukking te volharden in hun geloof. Voor ons gaat het om het volgende: kunnen wij ons ook door dat dringende appèl aangesproken voelen? Zijn wij ook in een soort van verdrukking, of is dat niet van toepassing? En wat heeft ‘het geloof’ daarmee te maken?

 

Als ik daarover nadenk komen er in ieder geval twee soorten ‘verdrukking’ in onze streek en tijd in mij op. Ik versta ‘verdrukking’ dan als moeilijkheden en problemen. Bijvoorbeeld de situatie van onze kerk. En ook – ik denk nog veel belangrijker – de problemen van onze aarde als het gaat om het klimaat. Uiteraard kunnen er daarnaast ook bij ieder mens persoonlijke problemen spelen, die zeker voor een aantal onder u meer op de voorgrond treden… Moeilijkheden waarbij ‘volharden in het geloof’ ook een grote opgave kan zijn.

 

Hoe ga je om met de uitdagingen in het leven? Wat vind je belangrijk? Abraham volgt de roep van God. Hij gaat op weg naar een ander land. Daarbij gaat niet alles over rozen. Maar bij al wat hem overkomt blijft hij geloven… en hij blijft zoeken naar een goede toekomst.

 

Waartoe worden wij geroepen? In het evangelie dat we straks gaat horen gaat het over het rijk Gods. Het rijk Gods, dat ons geschonken wordt. Maar dat ook iets van ons vraagt: zoek het niet in het materiële, maar wees waakzaam en probeer een schat in de hemel te verwerven door te geven van wat je hebt. En dan wordt Jezus in de mond gelegd: ‘Waar je schat is daar zal ook je hart zijn.’ Wat is jouw schat kun je je dan afvragen. Wat is jou, u, zeer dierbaar? Waar hecht je de meeste waarde aan in je leven? Wat kun je zeker niet missen? En wat betekent daarbij je geloof? Wie gelooft kijkt verder, dieper in het eigen hart, zoekt naar die schat. Die kijkt verder dan zijn of haar neus lang is… Als een goede leefomgeving voor alle mensen, nu en straks, je schat is, richt dan de blik op de toekomst van de wereld, van de aarde met alles erop, en kies voor maatregelen die je ecologische voetafdruk verkleinen. Kijk dan omwille van de generaties na ons naar mogelijkheden om persoonlijk aan klimaatdoelen te werken en probeer anderen te overtuigen dat ook te doen. Als de kerk en het christendom in onze streken je schat is, werk dan aan een realistische toekomst voor de parochie of andere manieren om geloofsgemeenschap te zijn in de tijd die komt. En wees zelf een actief en getuigend lid dat uitdraagt waar het om te doen is. Als persoonlijke groei, verdieping, contact met God, je schat is, kijk dan naar hoe je dat kunt bevorderen. Kortom: Wat staat jou te doen of wat wil je nog ervaren, meemaken omdat je het zo belangrijk vindt? Je schat als een soort bucketlist van eigen idealen om aan te werken… Hoe kan daarbij je geloof je richting geven, je verder doen kijken omwille van het rijk Gods…? Dat rijk van vrede en gerechtigheid dat in het evangelie staat beschreven…? Allemaal vragen… vragen voor ieder van ons, voor ieder in zijn of haar specifieke eigen situatie…

Dit geeft Jezus ons mee als richtlijn: Waar je schat is, daar zal ook je hart zijn…

 

Elly Bus-Linssen

 


TER OVERWEGING

4 aug 2019      18de zondag C       Predikers  1,2; 21-23          Lucas  12, 13-21

THEMA:  IJDELHEID

 

Het was niet moeilijk om een thema vast te stellen voor deze viering!

Wat wel moeilijk was:

HOE verwoord ijdelheid vandaag aan de dag?

De Prediker of de schrijver heeft  blijkbaar zwaar na zitten denken en tot de conclusie gekomen:

ijdelheid der ijdelheden en alles is ijdelheid!

Dus de vraag aan ons allemaal is: 

Hoe zouden wij “ ijdelheid” beschrijven. . . . .

tot welke conclusie, of verwoording zouden wij komen?

Ik zelf heb dus maar het  woordenboek geraadpleegd !

Daar staat: Pronkstuk -  verwaandheid – nietige zaak/ding . . . . . . 

je kunt er dus alle kanten mee uit.

Aan ieder van ons is de keuze:

Welke betekenis geven wij aan dit woordje.

De betekenis van dit woordje ijdelheid,

zoals Jezus het voor ogen had;

wordt verder een beetje uitgewerkt in het evangelie van vandaag.

Daarin vraagt iemand uit de toehoorders:

zeg aan mijn broer, dat hij de erfenis met mij deelt.

Jezus kaatst de bal terug:

'Man, wie heeft Mij over u beiden tot rechter of bemiddelaar aangesteld?

Dan Jezus waarschuwt ons meteen:

Schuif de moeilijkheid niet op de ander !

Daarom overlegde deze bij zichzelf: Wat moet ik doen?

Ik heb geen ruimte om mijn oogst te bergen.

De eigenaar komt tot de conclusie

Ik breek mijn schuren af en bouw grotere;

daarin zal ik dan heel mijn rijkdom aan koren bergen.

Dan zal ik tot mijzelf zeggen:

Man, je hebt een grote rijkdom liggen, voor lange jaren,

rust nu uit, eet en drink en geniet ervan!  

 

Toch verkeerd zoals het er staat! :

Dwaas!

Nog deze nacht komt men je leven van je opeisen;

en al die voorzieningen die je getroffen hebt,

voor wie zijn die dan? 

Zo gaat het met iemand die schatten vergaart voor zichzelf,

maar niet rijk is bij God.'

Als wij inderdaad naar die goede raad van

Jezus willen luisteren en

dus niet op de eerste plaats willen denken aan

onze eigen verlangens en plannen.

Maar juist ook rekening willen houden met anderen.

Op de eerste plaats te willen denken aan

andere mensen en hen helpen want

pas dan zal ieder van  ons rijk zijn in de ogen van God en

ook in de ogen van onze medemensen.

Om dat laatste te kunnen aanvaarden

daar is een geweldig vertrouwen voor nodig in onszelf,

in God en in de ander.

Pas dan kunnen we ten volste genieten.

         

Piet Verhagen

 


TER OVERWEGING 17E zondag door het jaar,27-28 juli 2019. .Lezingen; Gen.18,20-32; Lukas 11,1-13

Inleiding

De lezingen gaan deze zondag over bidden. Niet zozeer, dat wij moeten bidden. Want dat vormt immers een belangrijke bron van ons geloven. Ook voor de apostelen was dat geen vraag. Zij vroegen aan Jezus, hoe moeten wij bidden. En vandaag horen wij twee antwoorden. Een antwoord uit het verhaal van Abraham uit het boek Genesis, die aan God vraagt de stad Sodom te sparen. Er is daar veel aan de hand, te veel om op te noemen, maar het deugt allemaal niet. En Abraham gaat met God in gesprek over het sparen van de stad of liever, over het sparen van haar inwoners. En we kunnen van hem leren, hoe je dat vragen zou kunnen doen; met aandacht, bewogenheid, aandrang, en respect. En Jezus leert in het evangelie zijn leerlingen het Onze Vader, een in de versie van Lucas verkort en van bepaalde accenten voorzien gebed. En hij geeft daar een opmerkelijke uitleg bij. Hoe benader je God tot wie wij bidden. Jezus doet de suggestie: God is als een vriend. Let goed op zijn uitleg. Want daarover willen we straks een ogenblik nadenken.

Overweging.

U kent allemaal de volgende situatie. Je staat in een winkel en moet wachten om geholpen te worden. In een ouderwetse winkel netjes op je beurt. Of bij de zelfbediening op een vrijkomende kassa. Soms sta je jezelf te ergeren dat het zo lang duurt. Maar andere keren kijk je eens nieuwsgierig rond wat er te zien was. Dat laatste overkwam mij in een winkel, waarin in schoolschrift altijd een mooie spreuk aan de muur hangt. Hobby van de winkelhoudende familie. En daar las ik op een keer iets over wat een vriend eigenlijk is. Daar stond op de muur geschreven: een vriend is iemand, van wie je veel houdt, maar van wie je niet alles begrijpt. Ik vond dat een heel herkenbare spreuk, en het denken daarover maakte het wachten licht. Als je al langer op voet van vriendschap met iemand verkeert, dan hoef je bij elkaar de deur niet plat te lopen. Je neemt bij elke ontmoeting, soms na lange tijd, gewoon de draad weer op, waar hij gebleven is. Heel vanzelfsprekend. En dan zijn er dingen, die je niet helemaal van elkaar begrijpt. Zoals de vriend, die eigenlijk heel ziek is, en toch zegt; ik ga de vierdaagse lopen. Tjsa, denk je dan, ik gun het hem graag, want hij is een vriend, maar is dat nu wel verstandig…

Jezus vergelijkt in zijn uitleg van het Onze Vader God met een vriend. Een vriend, naar wie je te allen tijde terecht kunt. Je hoeft niet netjes op je beurt te wachten. Nee, je mag er in tij en ontij, en onbeschaamd (zo staat er in de tekst) voordringen en aankloppen. Zoek, klop, vindt! De man durft aan te kloppen op dat late uur, omdat zijn verzoek immers niet voor zichzelf is. Hij vraagt voor een ander. Wat zal de vriend die de deur al dicht heeft gedaan, vanuit zijn huis antwoorden? Jezus laat zijn toeschouwers meedenken met het antwoord; zou hij die aanklopt, tevergeefs een beroep doen op zijn vriend, ook al is het een vervelende situatie? Of zal de vriend over zijn hart strijken, want vrienden houden van elkaar, hoewel ze niet alles van elkaar begrijpen. Dus geeft die vriend hem – zo is de boodschap van Jezus – wat hij vraagt, zoals een vader zijn zoon ook het beste van zichzelf geeft. En zo is bidden aandringen, zoeken, vragen, verkrijgen. Precies zoals Abraham doet, die met God verkeert ‘als met een vriend’, (Jes. 41,8)

Als je de uitleg van Jezus over het onze vader nog eens nader bekijkt, dan zie twee zaken, die in deze vriendschap spelen. Geef ons heden iedere dag ons dagelijks brood. Iedere dag, dat is een toevoeging van Lucas, die het gebed trouwens nog indringender maakt. Brood, daar gaat het om iets materieels, iets tastbaars, iets dat je iedere dag nodig hebt om te blijven leven. En dat is in het  verzoek aan de vriend ook aan de orde, het gaat om het broodnodige, en wel nu, maar niet voor zichzelf gevraagd, maar voor een ander. En dat is geen uitruil, want een uitruil van geschenken, daar is vriendschap niet op gebaseerd. In vriendschap gun je iemand iets, omdat het een vriend is. Daar vraag je geen gunst voor terug. En ook in dat vergeven van schuld uit het Onze Vader zie je  ook in echte vriendschap terug. Je rekent elkaars fouten niet blijvend aan, maar probeert het goede in elkaar te zien en te blijven zien, voor zover dat mogelijk is. Anders is de vriendschap voorbij en sta je weer in de winkel van koop en verkoop.

Er is nog een mooi detail in het verhaal, waarover ik even wil mijmeren. Het kloppen aan de deur van de vriend geschiedt, als de dag voor bij is. De deur is in het slot, de vriend heeft zich teruggetrokken in huiselijke intimiteit, met zijn kinderen en met zijn vrouw of partner, al staat dat laatste er niet bij. Het slot op de deur vormt een soort natuurlijke barrière die eerst moet worden overwonnen., De deur moet van het slot, en de vriend, God, doet dat. God is dus geen vriend, die automatisch klaar staat om ons kloppen te beantwoorden. Geen vanzelfsprekende uitruil, zoals ik na geduldig wachten bij de kassa van de winkel geld neertel in ruil voor mijn boodschappen. God van zijn kant moet ook iets overwinnen, hij moet de noodzaak en het mededogen van ons kloppen proeven, zoals hij uiteindelijk ook meegaat in het verzoek van Abraham.

 Zo kunnen we vandaag aan de hand van deze twee verhalen iets over bidden leren. En de verhoudingen lijken daar duidelijk te zijn. God, de uiteindelijk onzichtbare, die ons nabij wil zijn in onze vragen en noden. Bij wie we kunnen aankloppen, aandringen, gehoor kunnen vinden als we met hart en ziel een beroep op hem doen. Zo is de uitleg van Jezus ook te begrijpen. Helemaal duidelijk,zo is die uitleg ook door Jezus bedoeld.  Maar je kunt het verhaal over de vriend ook anders lezen en de rollen omdraaien. Wat nu als wij zelf in dat huis zitten in onze behaaglijke intimiteit, deur op slot, kinderen in bed. En dan klopt iemand aan, die ons als zijn vriend ziet-. Klopt aan, om brood te vragen voor een ander. En dat met aandrang vraagt? Wat doen we dan? Dat is een verontrustende gedachte, als je er even op door wilt denken. Zijn wij dan de vriend, die veel van de ander houdt, maar niet alles van hem begrijpt?  Doen wij voor hem de deur van het slot?

Misschien is het God zelf wel, die onze goedheid met aandrang zoekt en klopt en vraagt Ben jij daar? Zijn wij zo goed als God?

REN LANTMAN.


Getuigenis 6/7 juli 2019  VREDE AAN DIT HUIS

 

Vrede aan dit huis, mooie, zachte, vredelievende woorden. Woorden die een wereld veronderstellen die past bij de eerste lezing. Daar immers is alles in orde. Jeruzalem wordt vergeleken met een moeder met volle borsten, barstenvol melk. Als je wel eens vrouwen hebt zien zogen (en wie heeft dat niet), dan weet je dat dit een summum is van vrede en rust. Het kind, dat wellicht kort tevoren nog krijste en wild om zich heen sloeg, verandert in een oase van rust. Ongelooflijk en tegelijkertijd heel normaal. Hoe anders is onze wereld, waar in veel landen de vrede ver weg is. Een wereld ook waar we ieder weekend in deze kerk vergeefs wachten op Rosa van der Palen, uit het gezinsvervangend tehuis in het Maria Magdalena Brose-instituut hier in onze parochie. Misdienaar en acoliet hier op dit altaar, die als ze nog leeft inmiddels een vrouw in de bloei van haar leven zal zijn, met mogelijk volle borsten om háár nieuwe leven te voeden. Ook dat is haar en ons afgenomen, zoals zo vele familieleden nu nog wachten op andere kinderen die nooit meer thuiskwamen. Daarom staat zij elk jaar centraal in dit weekend, opdat wij nooit vergeten. Voor Rosa vrezen we het ergste, ze leeft zeer waarschijnlijk níet meer, behalve bij God…

In de Eerste lezing staat de vreugde centraal. Jesaja looft de Heer, want ná de Babylonische ballingschap is Jeruzalem weer vrij. Ongekende en bij velen wellicht ook onverwachte vreugde na vele tientallen jaren. Ook al is de stad vermoedelijk deels in puin, de hoop op bloei staat centraal, vreugde en voorspoed zullen richting de stad stromen. Deze hoopvolle tijd zal mogelijk een beetje te vergelijken zijn met de dagen ná de Tweede Wereldoorlog en de stichting van de staat Israël. Met, na de holocaust, de hoop op een veilige thuishaven. Die veiligheid die helaas meteen ook weer bevochten moest worden en daarmee meteen ook de kiem was van veel tot op vandaag durend leed in die regio, met Jeruzalem als pijnlijk baken voor allen…

In de Tweede lezing, die we niet lazen, staat een interessant en voor ons geloof cruciaal stukje, van Paulus die aan de Christenen van Galatië schrijft. Galatië, dat nu mídden in Turkije ligt, maar waar een van de eerste Christengemeenten was. Hij schrijft onder meer: ‘Besneden zijn betekent niets en onbesneden zijn betekent niets. Het gaat er alleen om een nieuwe schepping te zijn! Vrede en barmhartigheid kome over allen die naar dit beginsel willen leven…’.  Een heel andere Paulus dan we vaak horen, een ópen Paulus. In dit stukje is hij (zelf Joods) niet wettisch, maar open naar de wereld. Redding komt niet uit wet en regelgeving, maar uit het leven naar een nieuwe schepping.

En dan het Evangelie: hoe mooi en wervend is die tekst. Jezus zend de leerlingen twee aan twee uit. Als lammeren onder de wolven. Mooi om te lezen. Geweldig die jonge kerk, wat een energie, konden we daar maar bij zijn! Raar eigenlijk dus dat we als er Mormonen of Jehova’s met tweeën aan de deur komen, we al beginnen te zuchten! Want zíj leven alsof Jezus ze nú op weg stuurt. Wij vinden hén wat lastig soms en misschien zelfs opdringerig, maar wat missen we in onze tijd en in onze kerk tegelijk dat wervende! Hoe mooi zou het zijn om het uit te roepen: Vrede aan dit huis!! Ook ikzelf kan het niet: ik heb al jaren op een armbandje de beroemde spreuk Vrede en Alle Goeds staan, van St Franciscus, die Jezus erg nauwgezet probeerde na te leven. Maar spreek ik het uit? Roep ik het van de daken? Ook ik kan en mag wellicht opnieuw leren van het evangelie van vandaag…

Hoe mooi is het immers: Vrede aan dit huis.. En woont daar een vredelievend mens, dan zal uw vrede op hem rusten: zo niet, zal uw vrede op u terugkeren.  Het blijft: Vrede, er komt geen oorlog terug! Zoals Franciscus 800 jaar geleden naar de sultan van Egypte ging om hem te ontmoeten, in vrede. En de sultan hem in vrede liet teruggaan. Als mensen van goede wil elkaar in de ogen zien, is vrede nabij.

Kunnen wij dat ook? Ja, ik denk het wel.. Maar alleen als joden, christenen, islamieten, andersoortige gelovigen én ongelovigen zich spiegelen aan de vrouw en haar kind. Dan kan het écht vrede worden. Dan kan het zélfs in Jeruzalem vrede worden, besneden of onbesneden maakt dan niet meer uit. Dan wordt Jeruzalem terecht vergeleken met een moeder met volle borsten, barstenvol melk. Dan zullen ook de Rosa’s van onze wereld zich veilig kunnen voelen als ze even in de stad kleren gaan kopen. Sint Rosa is hier stadspatrones. Ook naar haar wordt soms verkeerd gekeken. Oppervlakkig lijkt zij zoetsappig, maar in onze tijd mag haar rol als jonge, sterke vrouw meer benadrukt worden. Zij die weigerde toe te geven aan dwang van conformeren aan wat mannen wilden, een gedwongen huwelijk weigerde en haar eigen leven koos. Die als eerste in Zuid Amerika geboren heilige symbool werd van hoop en trots voor kleurlingen en inheemsen. Die voor mij ook naadloos met ‘onze’ Rosa, dochter van een Nederlandse vader en Papoea-moeder se is verbonden op meer dan een manier. Rosa van der Palen, die voor mij tussen de wierook door óók zichtbaar is in de Rosaprocessie in augustus! St Rosa, patrones ook van de vermiste kinderen?!

Amen..

 

Peer Boselie

 


2019-6-30 Ter overweging - Jubileumviering Piet Verhagen 50 jaar priester

 

Het is een bijzondere dag. En wie vaker in de parochie komt kan dat ook meteen zien. De doopvont (je mag ook het doopvont zeggen) staat midden op het pad, centraal in de ruimte meteen bij de hoofdingang.

Dat geeft aan waar het om gaat op deze dag. Je zou zeggen, het draait om de jubilaris, om pastoor Piet, die 50 jaar priester is. Maar nee, dat wil hij helemaal niet. Het gaat niet om hem maar om het verhaal, het gevoel, de roeping die er achter dit alles zit. De roeping die aan het begin staat van heel die periode van 50 jaar en die met hem is meegegaan in zijn leven. Om de roeping van hem gaat het vandaag, maar vooral ook om die van ons allen, parochianen en alle andere aanwezigen. Het gaat om de Vader, de Zoon en de Heilige Geest in het leven van ieder van ons. Om de levensopdracht die we in onszelf en in verbondenheid met elkaar en met God meedragen. Om de kern van ons bestaan.

Je kunt daar op heel verschillende manieren woorden aan geven. In onze christelijke traditie zijn er naast woorden ook gebaren en symbolen die iets daarvan willen duidelijk maken. Het kruisteken, zegening met water… Licht van de paaskaars, symbool voor de verrezen Christus. Licht dat ook wij met ons meedragen. Het heeft allemaal te maken met het belang van het leven. Werkelijk leven is een totaal pakket; het gaat om het lichaam maar ook om de geest, om de ziel, om alles wat raakt van binnen in een mens. Het heeft te maken met mensen samen, met relaties, met je bekommeren om elkaar. In materieel opzicht: je hebt eten en allerlei andere zaken nodig, vandaar ook dat we in de jubileumviering iets voor anderen (voor de Voedselbank) hebben meegenomen. Maar naast het materiële heeft een mens nog meer nodig om tot zijn of haar recht te komen. Daar zijn andere mensen heel belangrijk voor. Als je via anderen kunt ervaren dat je ertoe doet, dat wie je bent betekenis heeft, dat je er mag zijn als persoon, waar je ook vandaan komt, wat je achtergrond of levensverhaal ook zegt. Dan kun je werkelijk leven…

Wij als parochianen (en alle anderen) zijn geroepen en gezonden om met elkaar hier handen en voeten aan te geven. Voor onszelf, voor anderen. Als gemeenschap, maar ook ieder voor zich. Het gaat erom je opdracht waar te maken – in het groot gaat het dan om een levensopdracht, de grote lijn, een doorgaande passie, werk, hobby’s, relaties met mensen. In het klein ligt die opdracht er elke dag weer, in de gewone dagdagelijkse dingen. In het ‘goeie morgen’ zeggen. In het aanreiken van iets, in het elkaar helpen thuis. In de kleine gesprekken op straat.

Soms ervaar je ook dat er in jezelf iets roept: iets – iemand – je geweten – God?

In een droom, dat kan. Maar ook heel eenvoudig in een gevoel van onvoldaanheid, van wrevel, er moet nog ergens iets mee, maar wat? Moet ik niet in actie komen? Kan ik dat niet beter laten? Is het eerlijk wat er gebeurt? Kan ik er iets aan doen? Die vragen in jezelf zijn richtingwijzers. Ze zetten je telkens weer op het goede spoor. (Zoals ook bij Sammie in het spel in de viering, een eigentijdse versie van het roepingsverhaal van Samuël). Ze wijzen soms een andere weg dan je eerst van plan was.

Als het jubileumfeest van onze pastoor, ook zo’n trigger zou kunnen zijn voor de Vrangendaelse geloofsgemeenschap… en voor alle andere betrokkenen, een moment om net iets meer dan anders na te denken over onze eigen roeping, dan is dat - lijkt mij - het mooiste cadeau voor Piet. Je kunt het niet meten… maar het zal zeker zo zijn…

Pastoor Piet, van harte proficiat!

 

Elly Bus-Linssen

 


OVERWEGING:                                                                              23-06-2019

 

Wij weten allemaal dat we voedsel tot ons moeten nemen,

want dat anders ons leven niet zo heel lang door zal gaan.

In de bijbel kun je vele verhalen lezen over

het klaarmaken van eten en het samen eten.

Hoe voornaam het was om – vooral - SAMEN te eten.

Het ging in eerste instantie NIET om eten, maar om samen zijn.

Dit is een houding bij vele volkeren in de wereld.

In onze wereld van over het algemeen overvloed, 

worden vele boeken en artikelen geschreven over eten en

hoe het eten voor te bereiden.  

Het begint al bij de Borstvoeding! Die wordt vooral aangeraden.

Maar we zijn nog niet van de borst af, of we worden verteld wat we het beste tot ons kunnen nemen om onze groei zo goed mogelijk te laten verlopen.

Het aantal calorieën staat zelfs op de verpakking.

Maar er is nog meer, dan gewoon de voedingswaarde van voedsel.

Bij vele volkeren is het samen eten ook van heel groot sociaal belang.

Ook wij hebben dat nog.

Wij bieden ons bezoek op z’n minst thee of koffie aan met

vaak nog een hapje erbij.

Feesten zijn niet helemaal af, als er geen drinken en eten bij is.

Bij het volk waar ik jaren heb mogen wonen en werken komt daar nog een ander aspect bij. Als je daar op bezoek was,

was je daar niet echt op bezoek geweest,

als je niet met hen de maaltijd had gedeeld!

Dit zelfs ook al hebben ze zelf vaak maar heel weinig om te eten.  

Voor het eten begint wordt aan alle deelnemers water aangedragen om

de handen wassen, ook al is het water nog zo schaars.

Je eet namelijk met de handen.

Ze weten, dat als de handen niet schoon zijn,

is de kans op ziek worden erg groot. 

Eerst reinigen. Enkele van ons kennen dit gebruik nog.

Vroeger was aan het begin van de Eucharistie viering:

 het “Asperges me!”

Een reiniging van onszelf voor we “aan tafel” gaan. 

Ook nu nog beginnen we de Eucharistie viering nog steeds met

de vraag aan God ons te vergeven  . . . . . . te reinigen. 

Maar naast dit reinigen ligt vandaag vooral de nadruk op

het sluiten van een verbond.

Een verbond dat bezegeld moest worden. Geen handtekening!

Nee bezegelt met bloed.

In de eerste lezing met bloed van een offer, een beest.

 

Christus zelf ging een stap verder.

Het werd Zijn Bloed,

omdat dit het uiteindelijke verbond van God met zijn mensen zou worden.

Jezus zelf nam brood en wijn,

dat op tafel stond vanwege het Joodse jaarlijkse paasmaal.

Jezus sprak daarover zijn zegen en gaf het aan allen die bij Hem aan tafel waren.

Zelfs aan Judas Iskariot, die hem zou verraden gaf Jezus te eten.

Wij hebben het er moeilijk mee te geloven,

dat dit gewone stukje brood (dat in veler ogen zelfs helemaal geen brood is)

en de wijn in de beker, zijn Lichaam en Bloed zijn.

Waarom is dit geloven voor ons zo moeilijk???

Misschien  omdat wij niet echt in vrede en liefde met elkaar leven of 

omdat we liever steeds met elkaar blijven redeneren in plaats van

eenvoudig weg ons hoofd te buigen en te zeggen:

Sorry voor mijn ongeloof, kom mijn ongeloof te hulp!

Zoals vele voorgangers in geloof ons gezegd en beschreven hebben.

Laten we in deze viering samen de Heer vragen ons te hulp te komen bij onze twijfel.

Daarna gaan we samen eensgezind en blij aan tafel met de door Hem bedoelde vrede in ons hart.

Om daarna ook weer onze parochie zoektocht in zijn vrede voort te zetten naar een hoopvolle toekomst met Jezus steeds verblijvend in ons midden.

 

Piet Verhagen

 


OVERWEGING ZONDAG DRIE-EENHEID, 15  en 16 juni 2019, Lezingen: Spreuken 8, 22-31; Joh, 16,12-15

 

Het is nog ochtend, als ik naar buiten loop. Een mild regentje heeft haar werk gedaan, overal dauwdruppeltjes. Opgaande zon, en als ik goed kijk, zie ik de zon glinsteren in een van die planten, in dauw gevangen. Het zonlicht, weerkaatst in al die regendruppels. Een prachtig gezicht.  Zo’n  moment wil je vasthouden. Bijna automatisch loop ik naar binnen om mijn fototoestelletje te zoeken om dit vast te leggen. Maar wat ik ook probeer, die poging is tot mislukken gedoemd. De afbeelding doet geen recht aan wat ik gezien heb en zo graag wil laten zien.

Zo vergaat het mij als ik nadenk over het Godsgeheim en daarover iets probeer te zeggen.  Soms heb je dan een helder moment, waarop alles glinstert – een ervaring, die je boven jezelf uittilt en waarvan je vermoed dat je er meer van doordrongen bent – en zodra je het onder woorden brengt, verbleekt het en is de glans er van af. Godsgeheim, Drie-eenheid, drie-vuldigheid, je kunt er naar reiken, maar nooit bereiken. ‘Zien, soms even’ , zegt de dichter, en daar moet ik het mee doen.

Gelukkig is de liturgie, onze viering waarin wij eer brengen aan God en elkaar inspireren, vanaf oude tijden zeer inventief geweest om dat geheim op een of andere manier tot uitdrukking te brengen, en in ons geheugen te slijpen. Het eerste is het kruisteken, waarmee we de samenkomsten beginnen en afsluiten. Je kunt dat gedachteloos doen, en dat gebeurt natuurlijk vaker. Maar ook heel bewust en geconcentreerd. Want in het maken van het kruisteken betekenen we ons geloof in drie-ene-God.

Een tweede uitdrukking van dat geheim is eigenlijk te vinden in al onze voornaamste gebeden; het Glora,  Credo en het Tafelgebed. Daar vinden we de namen van die Drie-ene God in heel veel variaties terug. En aan het einde van iedere psalm wordt – zeker in de kloosters – eer gebracht aan vader, zoon en geest, en buigt men daarbij.  De drie-ene Naam van God vormt de ondergrond en de soms onzichtbare achtergrond van onze liturgie. Het is als het watermerk in deftig papier, dat je alleen goed ziet, als je er opmerkzaam op bent.

Ik ga even voorbij aan de beelden, zoals de iconen, waarin iets van dat Godsgeheim wordt uitgedrukt. Want in de loop van de tijden is er veel nagedacht over ‘hoe je dat nu moet zien’. En dan lijkt het soms op een niet op te lossen raadsel; drie en toch een, hoe kan dat? Een soort wiskunde. Maar uiteindelijk schieten we daar niet mee op. Want als wij iets zinnigs over de Drie-ene God willen denken en zeggen – ook al ontglipt ons het ultieme begrip daarvan  – dan moet het aansluiten bij onze beleving. Anders kunnen we er helemaal niet meer bij. De volgende gedachte leg ik u voor, ontleend aan het denk- en levenservaring van Gerard Beckers*.

Wij leven in een tijd, waarin we gewend zijn om als individu te leven en zo aangesproken te worden. Ik ben ik, en niemand anders. We voelen en beleven dat ook zo. Als wij dat niet willen, komt niemand ons te na. Al dan niet bescheiden, beschouwen we ons als unieke personen. Misschien veel meer dan vroeger, toen we zonder zelf te willen, deel uitmaakten van familie, stad, land en parochie. Tegelijk voelen we ons vaak inwendig verdeeld over zoveel zaken die ons bezig houden. Op het moment, dat u probeert naar mij te luisteren is er misschien veel meer dat u bezig houden: plannen, zorgen enz.

Maar de vraag is dan; wat is eenheid dan, in onze ervaring en daarboven uit?  Dat is niet zo gemakkelijk te zeggen. Natuurlijk is er verbondenheid tussen mensen, zoals in deze gemeenschap. En in de liefde tussen mensen kan die verbondenheid allerlei gedaanten aannemen. Maar dat is nog geen eenheid.

Het zijn de Godzoekers, de mystici met name, die met hart en ziel zoeken naar de eenheid, die de verdeeldheid in zichzelf hebben ervaren proberen te overwinnen. Het is dit verlangen naar eenheid met God, die hun inspiratie en motivatie is. En soms ervaren ze daarvan iets, zoals de glinstering van de dauwdruppels op die ochtendplant.

En nu even die denkoefening volhouden. Want zou het niet zo kunnen zijn, dat dit beeld van de Drie-ene God een voorafspiegeling is van de menselijke voltooiing? Een beeld van iets, dat we nu nog niet kennen en weten, maar waar we hartstochtelijk naar verlangen? In het evangelie kunnen we met name bij Johannes, en ook vandaag in de evangelielezing, weer die hartstocht naar de eenheid in God proeven. Een eenheid, die nu nog uitstroomt in de wereld (Vader, Zoon en Geest zijn niet hetzelfde), maar uiteindelijk een voltooiing vindt in die eenheid.  En wat ons mensen betreft: zou het niet zo kunnen zijn, dat wij in dit Godsbeeld een voorteken mogen zien van onze eenheid in Hem. Nu nog uniek, verdeeld of menigvuldig, maar dan opgenomen in die eenheid?> Of – zoals ik het voor mezelf formuleer – ‘geborgen in God’?

Dat alles lijkt ver weg, maar dat is het niet. In onze intenties van dit weekend denken we aan dierbare doden, met wie we een band hadden en hebben. Als een dierbare mens gestorven is, zeggen we vaak; ‘hij is niet meer’. Of – zoals ik een keer las op een bidprentje’’waar jij bent, ben ik niet meer; waar ik ben, kun jij niet komen’. Het zijn woorden die de scheiding tussen de levenden en de doden benadrukken. Anders is het, als we zeggen, dat iemand door de dood zijn of haar bestemming bereikt heeft. En dat wij ook op weg zijn naar die bestemming. Dat onze liefde door de dood heen gaat en in God haar voltooiing vindt. Dat is, met de woorden van deze feestdag:  ons verlangen tot rust gekomen, in de Drie-ene God.

In het maken van het kruisteken, onze gebeden en onze liederen vandaag bezingen en benoemen wij uitdrukkelijk de namen van de Drie-ene- God, zoals ze ons zijn overgeleverd; Vader, Zoon en Geest. Het is goed, om daar vandaag eens uitdrukkelijker bij stil te staan. Maar als u een opmerkzame zanger bent,zult u merken dat het slotlied daar helemaal van afwijkt. Daar komt dat Gods beeld niet terug. En toch geeft dat lied in de kern dat verlangen naar onze menselijke eenheid en geborgenheid in God aan. Van grond en vuur zult Gij ons maken. Grond:  ons aardse bestaan, alles wat ons aan onze lichamelijkheid en de aarde bindt. Vuur: alles wat ons inspireert, en ons optilt boven de aarde, liefde, geborgenheid, genegenheid. Het lied omspeelt dit gegeven van grond en vuur met begrippen uit de psalmteksten. Het is voorzien van een vurige en dynamische melodie, en in het hart daarvan vindt u in het tweede couplet:

                                         Niet meer beklemd en verdeeld

                                         Niet meer in woorden gevangen

                                         Een en gekend en bevrijd

                                         Eindelijk mens zal ik zijn.

 

Mogen we dan op het einde van de viering weer als gezegende mensen van hier gaan. In het teken van het kruis, een betekenen van de belofte. Meer bewust van onze bestemming als mens. Soms te ervaren als een glinstering op onze levensweg.

REN LANTMAN

 

·       Deze overweging is voorbereid in gesprek met Gerard Beckers, die zich met dit onderwerp intens bezig houdt.

  


TER OVERWEGING 30 mei 2019              Hnd. 1, 1-11  Lc. 24, 46-53

Hemelvaart van de Heer             Thema:         Een uitdaging!   

              

Hemelvaartsdag, de naamdag van onze parochie…

‘(…) alles scheen plotseling onzeker, hij

was er wel, maar toch ook niet,

hij scheen van het toegezegde rijk

niet te willen weten, hij beloofde wel

iets van kracht, maar wanneer ? Zij

stonden met lege handen, harten met

nauwelijks nog vermoeden van toekomst

en voor ze konden vragen om zekerheid, was

hij verdwenen, ergens omhoog, achter

een raadselachtige wolk.’

 

Een stukje van een gedicht van Gabriël Smit… getiteld ‘Hemelvaart’…

Er is een streep gehaald door het toekomstbeeld…

Als Jezus wordt gekruisigd is voor de leerlingen van Jezus alles onzeker geworden. Maar geleidelijk pakken ze de draad weer op. Er gloort licht, want ze zien dat Jezus leeft, ook al is hij gestorven. Hij is nog bij hen, hoewel niet zoals voorheen. Toch is er ook het afscheid van het leven dat ze samen met hem hebben gehad. Het wordt definitief anders. Ze groeien toe naar meer eigen verantwoordelijkheid. Jezus’ leerlingen leren vertrouwen dat ze geestkracht zullen krijgen om verder te gaan in zijn spoor, als getuigen. Hulp vanuit de hemel. Om te werken aan zijn koninkrijk. Een hele uitdaging, waar moed en creativiteit voor nodig is.

Alles schijnt plotseling onzeker geworden. Dat gevoel… het overkomt ons allemaal… Soms gebeurt er iets, groot of klein, waardoor je het even niet meer weet…

Al jaren is iemand lid van een koor. Een fijne groep mensen met onderling een goede band, een leuke hobby waarin ze iets van zichzelf kwijt kan. Het is altijd een koor geweest met een heel speciale repertoire keuze. Het bestaat zo’n 45 jaar. Maar de oprichter en dirigent kan om gezondheidsredenen niet verder. De vereniging wordt met pijn maar in onderling goed overleg opgeheven. Ze zal een nieuwe plek moeten zoeken… Een vergelijkbaar koor is te vinden op twintig kilometer afstand. Wil ze dat? Er is een andere mogelijkheid, een ander type vereniging wel dichterbij. Misschien ook een optie…?

Een stel van in de vijftig ziet de kinderen volwassen worden en vertrekken naar het midden van het land. Er worden kleinkinderen geboren, die het echtpaar niet vaak ziet vanwege de afstand die toch telkens te overbruggen is. Op een dag hakken deze opa en oma de knoop door. Hun huis wordt verkocht. Ze zoeken en vinden een nieuwe baan en een andere woonomgeving. Het is wennen en aanpassen. Niet alles is fijn vanaf het begin… Is het een goede keuze geweest om te vertrekken?  Er is heel wat energie voor nodig… Na enkele jaren kijken ze toch met een positieve blik terug op deze beslissing.

Er zijn problemen op het werk. Er gebeuren dingen waar iemand zelf niks aan kan doen. Van hogerhand gevoerd beleid valt op de werkvloer bij meer mensen niet in goede aarde, maar protest helpt niet. En een nieuwe baan zoeken is niet zo vanzelfsprekend als je wat ouder bent.

Hoe met de situatie om te gaan? Ook thuis blijft hij ermee bezig. Loslaten is moeilijk.

Zo zijn er heel veel voorbeelden... Als iemand wegvalt door overlijden is het nog weer veel ingrijpender… Het leven wordt dan echt totaal anders.

En tal van andere gebeurtenissen kunnen genoemd worden: een serie aardbevingen zoals in Groningen, een kind verbreekt het contact met de ouders, of hier in onze kerk: de eigen geloofsgemeenschap vergrijst en krimpt…

Waar ben ik in verzeild geraakt? Hoe moet ik hiermee omgaan? Hoe kan ik verder?

Dat geldt zeker voor de leerlingen van Jezus als die wegvalt. Gabriël Smit schrijft dan:

Er is nauwelijks nog vermoeden van toekomst

En toch… het is ook een uitdaging.

Elly Bus-Linssen

Ik ga met u weer terug naar de lezingen. Beide lezingen zijn van dezelfde schrijver. Het boek Handelingen is het vervolg op het evangelie volgens Lucas. We lezen de teksten dus eigenlijk in de verkeerde volgorde. En het moment van de Hemelvaart van Jezus wordt in beide teksten beschreven. Niet helemaal hetzelfde, maar dat is ook niet waar het hier om gaat. Belangrijk is hier nog één ding, en dat horen we zo meteen nog een keer: Jezus voorzegt dat zijn vrienden kracht zullen krijgen en dan zendt hij hen uit om voortaan altijd en overal zijn getuigen te zijn, zijn boodschap verder te dragen. Dat is de uitdaging waar zij voor staan…

Ook wij mogen hopen op kracht uit de hemel bij de uitdagingen, klein of groot, in ons eigen leven…

Luisteren we naar het evangelie volgens Lucas…

 

Elly Bus-Linssen

 


OVERWEGING 6e zondag van Pasen, 26 mei 2019. Lezingen. Handelingen 15,-2, 22-29; Johannes 14, 23-29 (in de ‘praktijk’ ingekort).

 

Op Goede Vrijdag zond de televisie een portret uit van prior Thewesen, een Nederlandse monnik, levend in de abdij van La Chartreuse, diep in het Franse hooggebergte. De verslaggever Leo Fijen vroeg hem naar de betekenis van het kruis. Daarop ontspon zich een boeiend gesprek met een man, die zijn geloof diep doorleefd had. Hij vertelde, dat hij vroeger erg aangetrokken  was door de Christusfiguur als de Pantokrator, de Albeheerser, de Machtige. U kent ongetwijfeld de afbeeldingen van die Christus. Boven kerken, met name kathedralen, vind je ze boven de hoofdingang, waardoor je naar binnen gaat. Je gaat dan als het ware onder die almachtige, oordelende Christus naar binnen.

Maar, zo vertelde hij ingetogen, voor hem was Christus gaandeweg steeds meer een mens geworden. Een mens, die op hem toekwam in zijn leven, in zijn woorden en in zijn daden. Een mens van vlees en bloed, waarvan het evangelie ons steeds weer een glimp laat zien. Het woord, waaraan wij ons vasthouden. Die menselijke Christus, zo zei hij, is steeds meer tot mij gaan spreken.

Die twee kanten van Christus laat het evangelie van Johannes ons vandaag weer zien. Aan de ene kant de soevereine figuur, die zijn leerlingen uitlegt, wat zijn afkomst is en zijn bestemming; hij is afkomstig uit de vader en keert daarnaar terug. Aan de andere kant de menselijke Jezus, die zijn leerlingen  voorhoudt de moed niet te verliezen; hij zal bij hen blijven in de zending van de Geest, en hij bezweert ze bij elkaar te blijven in de liefde. Aan de ene kant beluisteren we in zijn afscheidsrede vandaag de verheven, onaardse figuur, hoog verheven boven de stormen van de tijd en van wat hem te wachten staat. Aan de andere kant de mens, die weet van de droefheid van afscheid nemen, van vragen om duidelijkheid van de kant van zijn leerlingen; Heer, hoe moet dat met die boodschap van U, als wij zonder U verder moeten?  Souvereine zekerheid en twijfel tegelijk.

In het evangeliefragment uit de afscheidsrede, hier gekozen op de zondag voor Hemelvaart, vinden we vier ankerpunten van de christelijke boodschap, die ook voor onze tijd onverminderd gelden.  U vindt ze in de tussenzang, die we gezongen hebben, in het gebed om de Geest. Alle vier de strofen zeggen ons iets over dat gelovig geheim, waarin we zijn opgenomen; woorden, ons gegeven ten leven; het verbond tussen Jezus, zijn vader en de mensen. En de vrede, voor alles de vrede, die ons dit zal brengen. Het is de moeite waard te overwegen, wat u en ik van ons geloof hierin terugvinden.

Maar ondertussen leven wij in deze wereld met zijn mooie, boeiende kant, en de verscheurdheid door conflicten. En daarin mensen zoals wij, die proberen dat geloofsgeheim te bewaren en voor te leven – mensen van vrede te zijn. En dat gaat door alle gewone menselijke verhoudingen, zelfs door allerlei crisis heen. De lezing uit Handelingen geeft ons een voortreffelijk voorbeeld, hoe ons geloven zich niet in een hemelse sfeer bevindt, maar dat het steeds moet worden waar gemaakt in harmonie met onszelf en met onze omgeving.

In het verhaal van de Handelingen wordt verteld over een conflict, dat zich al heel vroeg aandient bij de verspreiding van het christelijk geloof in het oude oosten. Begonnen als een joodse stroming vindt het geloof gehoor bij niet-joden, klassiek heidenen genoemd. In Antiochië ontstaat zo’n groep volgelingen van Jezus van Nazareth. Het geloof is voor deze Romeinse onderdanen aantrekkelijk, want in die gemeenschap is ieder gelijk, wat zijn afkomst, status of inkomen ook is. En dan ontstaat er een probleem. Want sommigen vinden, dat deze heidenen eerst jood moeten worden om christen te mogen zijn. Inclusief de besnijdenis, het uiterlijke maar zeer dierbare teken van het joodse geloof. Anderen vinden dat niet noodzakelijk, juist omwille van de gelijkheid van iedereen. En dan is natuurlijk de kwestie; wie horen er bij de geloofsgemeenschap, wie niet. Een oude kwestie, maar hij zal in de geschiedenis steeds weer opduiken. Er volgt dus beraad tussen Paulus en de andere apostelen, en uiteindelijk komt er een compromis. Aan de heidenen wordt niet de besnijdenis opgelegd, maar wel een paar leefregels. Ze zijn voor ons niet zo navoelbaar, maar ze betekenen; hou je verre van afgodendienst, en ga geen verboden relaties met elkaar aan (volgens het joods recht). IN eigentijdse bewoordingen: hou je bij de Ene God, en draag zorg voor de grenzen van je relaties. Belangrijk is in het herderlijk schrijven dat uitgaat van dit beraad de aanhef: “De heilige Geest en wij hebben namelijk besloten u geen zwaardere last op te leggen dan het strikt noodzakelijke”.

Uit deze geschiedenis kunnen we leren, hoe meningsverschillen in de geloofsgemeenschap overwonnen kunnen worden door het meest wezenlijke – de gelijkheid tussen geloofsgenoten -  daaruit te redden. We zullen dit in onze geloofsbelijdenis van vandaag uitdrukkelijk uitzeggen. En vergist u niet; het was toen een echte crisis; als dit probleem tussen joden en heidenen toen niet was opgelost, hadden wij heidenen het christelijk geloof nooit gekend, en ook niet hier naast elkaar gezeten, en elkaar herkend in het christelijk geloven. Zoals de evangelist Johannes ons dat schetst.

Er zijn heel veel dikke boeken over de geschiedenis van het Christendom geschreven. Hans Kung, die heel nauwgezet heeft beschreven hoe het christendom door pieken en dalen is gegaan, verzucht op laatste bladzijde, ik beloof op blz. 588, hoe het toch mogelijk is, dat de geloofsgemeenschap nog steeds levend is. Zijn conclusie; de Heilige Geest moet wel bestaan, het kan niet anders.

En ik voeg daar aan toe, dat die Geest ons vandaag inblaast: ‘Verlies de moed niet’.

 

Ren Lantman

 


TER OVERWEGING 18 en 19 mei 2019

Inleiding

Voor de verjaardag van hun vader maakten Cas en Puck op school een tekening, Cas, van negen, tekende een huis, een modern huis, meer in de hoogte dan in de breedte gedacht met in rechte lijnen alle kleuren van de regenboog erop aangebracht. Er was een grote deur in het rode gedeelte. Warm en uitnodigend. Alle ramen waren in het zonnige gele deel aangebracht, hoge ramen over de hele gevel en het dak in elkaar overlopend. Méér dan dat huis was er niet. Maar ik zag vertrouwen, en creativiteit en een warm welkom.

Puck van zes tekende de binnenkant van een huis als een poppenhuis dat openstaat. Hij tekende de keuken en de kamer, de badkamer en de slaapkamer met meubels erin. Het viel Puck op dat ze sámen een heel huis hadden getekend voor papa: hij de binnenkant en zijn broer de buitenkant.

Een plek om er als gezin veilig te wonen met grote vanzelfsprekendheid. Een zelfgemaakt cadeautje van een kind vanuit blijdschap en dankbaarheid jegens hun vader.

Toch is samenwonen als gezin of als echtpaar allang geen vanzelfsprekendheid meer. Er zijn veel meer vormen van wonen dan ooit.

Over dat woord “wonen” gaat het vandaag. Een “woonplaats” van God tussen de mensen. Samenwonen met God, een wonen dat u misschien net als ik vooralsnog ervaart als in een latrelatie: living apart together. Allerminst vanzelfsprekend en soms opeens inmens vertrouwd en warm.

De eerste lezing uit de Apokalyps schildert de buitenkant van dat wonen. Het evangelie de binnenkant….  En in elk lied bijna vind je ergens wel het woord wonen….

Misschien ervaart u dit gebouw als zo’n woonplaats van God. Een plek die allerminst vanzelfsprekend is en waar we aan het begin van deze viering God eerbiedig groeten naar alle richtingen + (grote gebaren)  hemel en aarde alles daartussen van oost tot west….  langs de weg van het kruis waarbij we als mens heel lichamelijk onszelf betrekken: + hoofd, buik, hart… + verstand, gevoel en ziel, + Vader, Zoon en Heilige Geest….

 

Getuigenis

Op de voorlaatste bladzijde van de bijbel staat de tekst die we lazen als eerste lezing. Een bladzijde met een visioen waarin alles  verandert zal zijn. Zo’n visioen dat je in de kerk haast niet mag hebben, omdat daar maar heel weinig mag veranderen.

De tekst uit de Apokalyps spreekt over een nieuwe stad, een plek waar God beloofd te komen wonen. Stel je voor. Jeruzalem, stad van vrede. Icoon voor een andere tijd, níeuwe tijd. Gods tijd.

Wónen. Woonplaats… Het zijn prachtige woorden. Ze roepen hopelijk voor ons allemaal warme, vertrouwde beelden op. Een plek waar je thuis bent, helemaal jezelf kunt zijn. En niet alleen bed, bad en brood vindt maar genegenheid, gastvrijheid, verhaal, vertrouwen, gemis, herinnering, veiligheid, liefde. Maar wat heeft God nodig om te kunnen wonen??? Een tabernakel? Een kerk? Wat voor kerk?

Een paar jaar terug liepen Peer en ik in Schotland een kerk binnen naast de ruïne van een abdij. En we waren enorm verrast door de open en uitnodigende ruimte ofschoon er niemand was.

Er stonden alleen stoelen vooraan in de middenbeuk. Opzij was een ruimte ingericht als ontmoetingsplek, met gemakkelijke stoelen, een leestafel, met een ruilboekenkast, en ook een ruimte voor kinderen met veel kleur, kussens en knutselmateriaal en heel  bijzonder catechese materiaal.

De andere zijbeuk was een stille plek. Er was ruimte om te mediteren in een kring van stoelen rondom een warmgekleurd tapijt . Er borrelde en stroomde iets van water. En er waren beelden van hout en steen. Eerder vormen dan beelden. Genoeg ruimte om te denken te geven… Er was een gedachtenisplek met een prachtige schaal met stenen en schelpen waarop namen stonden van lieve mensen.

Er was een boompje in een grote pot waarin briefjes waren opgehangen. Iemand had die briefjes in prachtige kleuren en vormen geknipt. Ze lagen klaar om te beschrijven met een gebed.

Er was ook veel lege ruimte. Op die lege plek zou je kunnen dansen met God … Wij hebben door die kerk gedwaald als reizigers die na een lange reis thuiskomen. Zondags hebben we weer het hele eind gereden om dáar de viering bij te wonen. Het was onvergetelijk…. Woonde God daar op die plek? Woont hij dáár liever als ergens anders?

Kun je je zo’n plek voor God überhaupt denken: een plek waar de onkenbare, de geheel Andere, de Barmhartige en Rechtvaardige kan wonen?

Wie is God? Wat heeft hij of zij nodig om te wonen? Een ark van verbond in een tent onderweg… De buik van moeder Mirjam Maria, door dezelfde “Kracht van God overschaduwd” waarin het wonder van de incarnatie kan plaatsvinden…? Een klein houten kerkje zoals dat van Peerke Donders in een melaatsenkolonie…

het hart van een priester in Auschwitz, die zich elke dag weer een regel uit de Bijbel herinnert, een hoopvolle, bevrijdende tekst die hij aan tien mensen verder fluistert zodat  die ze  weer aan tien anderen kunnen verder geven, aan tien anderen, aan tien anderen…

Wil Hij wonen in elke gevangeniscel, in elk vluchtelingenkamp? In elke herstelkliniek? In elk dubbel gehandicapt kind? In elke hoopvolle vreemdeling hier in onze stad? Ons hart zegt ja! Ja! Dáár woont God. Hij  de barmhartige, de liefdevolle, de rechtvaardige.. Hij is overal waar mensen zijn! en daarom komt Jezus steeds weer en tot vervelens toe terug op de liefde, de naastenliefde, de liefde zelfs voor onze vijanden…

want als God één eigenschap bezit, dan toch zeker zijn grote, ruime, vergevende, scheppende liefde. Die liefde van God voor ons, en van zijn mensen voor God, dat is de binnenkant van het huis waar God woont…

In de Joodse mystiek wordt Gods Aanwezigheid vaak verbeeld als een vogel, de Sjechina … en wij christenen hebben natuurlijk ook onze duif als beeld voor de heilige geest. We zouden een nestje kunnen bouwen waar die vogel kan nestelen. Dat is wat een chassidische rabbi uit de 18e eeuw me ooit vertelde en dat vind ik zo mooi en uitdagend: zorg dat je hoofd een nestje wordt waar God kan nestelen…

Dan moet er eerst uit wat je allemaal denkt te weten en aan vaste gewoontes hebt ontwikkeld, zodat er lege ruimte ontstaat… Lege ruimte die God kan vullen zonder dat al jouw eigenwijsheid in de weg zit…. Verder blijft het een mysterie: God bedoel ik…

Er is een lied van Oosterhuis dat ik al twee weken zing in gedachte. Een soort pelgrimslied voor onderweg. Misschien kent u het: Ik zal in mijn huis niet wonen, ik zal in mijn bed niet slapen, ik zal mijn ogen niet dichtdoen,  ik zal niet rusten, geen ogenblik, voordat ik heb gevonden…. Een plek waar Hij wonen kan, een plaats om te rusten voor hem die God is, de enige ware..

 

Marian Boselie

 


TER OVERWEGING  12 mei 2019  4e van Pasen C       

Thema: Willen wij bewust schaap zijn?           Hnd. 13, 14.43-52  Joh. 10, 27-30

 

Waar gaat het om in het leven? Wat is voor u wezenlijk? Wat doet goed? Of geeft betekenis aan het eigen bestaan? Wat zijn voor u richtingwijzers in het bepalen van het eigen doen en laten? Waartoe bent u, zijn wij, geroepen?

Op de vierde zondag van Pasen, roepingenzondag, horen we altijd een deel uit het tiende hoofdstuk van het evangelie volgens Johannes. Dit jaar, we lezen de teksten van het C-jaar, is het korte laatste deel van het hoofdstuk aan de beurt. Eigenlijk moet je zo’n hoofdstuk in zijn geheel lezen, vind ik. En in de juiste context plaatsen. Ik pak enkele voorgaande verzen, met uitspraken van Jezus, er even bij… Hij zegt – in de woorden van de evangelist – het volgende:

Ik ben de deur voor de schapen. 9Ik ben de deur; wie door Mij binnenkomt zal gered worden: die kan vrij in en uit gaan en zal weidegrond vinden.

11Ik ben de goede herder. Een goede herder geeft zijn leven voor zijn schapen. 14Ik ben de goede herder: Ik ken mijn schapen en mijn schapen kennen Mij, 15zoals de Vader Mij kent en Ik de Vader ken;

16Ik heb nog andere schapen dan die uit deze hof. Ook voor hen moet Ik een herder zijn: ze zullen luisteren naar mijn stem. Zo wordt het: één kudde met één herder.

En dan tegen een bepaalde groep Joden:  26Maar omdat u niet tot mijn schapen behoort, wilt u niet geloven.

Om tenslotte in de tekst van vandaag te zeggen:

27Mijn schapen luisteren naar mijn stem; Ik ken ze en ze volgen Mij. 28Ik geef hun eeuwig leven: nooit zullen ze verloren gaan

De Joden in die dagen zijn het niet eens. Op de verdeeldheid tussen de Joden reageert de auteur van Johannes door de verbondenheid tussen Jezus en God centraal te plaatsen – hij schrijft 30Ik en de Vader, Wij zijn één.’ - , en uit te nodigen om deel uit te maken van die verbondenheid.

Zo komen we tot een aantal sleutelwoorden, en de volgende samenvatting:

Jezus als de deur, waardoor je binnenkomt, de goede herder die zijn leven voor je geeft en vraagt om naar Hem te luisteren, die wil dat er vanuit de diverse volken, joden en heidenen, één kudde is, die het eens is, zoals Jezus het eens is met zijn vader. Dan is er voor de schapen in die kudde eeuwig leven.

Willen wij die schapen zijn? En hoe kunnen wij die schapen zijn in deze tijd? Hoe kunnen wij het totaalprogramma van Jezus, waar het hier over gaat, in onze tijd handen en voeten geven? Wat is daarvoor nodig? Kunnen wij het daarover eens worden?

Hoe kunnen wij het goede doen voor andere mensen en - om de woorden uit de eerste lezing mee te nemen – als christenen een licht zijn en redding brengen, nog maar liefst tot het uiteinde van de aarde? Dat is nogal wat… Het is een opdracht die heel dichtbij begint, bij het liefhebben en steunen van de mensen waar je elke dag of elke week mee te maken hebt,  je partner, je ouders en je kinderen, je buren, je collega’s, je mede koorleden en medeparochianen. Maar daarmee zijn we er niet. Als er gesproken wordt over het uiteinde van de aarde, dan gaat het ook over orkanen, overstromingen en de daarop volgende noodtoestand in landen zoals Mozambique. Het gaat over de milieu- en klimaatproblematiek. Het gaat ook over wat wij doen om daar verbetering in te brengen. Over ons stemgedrag bij de verkiezingen voor het Europees parlement. Over CO2 uitstoot, gebruik van grondstoffen, vlees eten, en per vliegreis op vakantie gaan. Kortom ze is niet klein, maar groot, deze opdracht.

En ze kan ons een machteloos gevoel geven, want waar moet je beginnen? En hoe kunnen we het daarover eens worden, eraan werken zonder elkaar te verketteren?

Bewust Jezus navolgen gaat over het nadenken over en werken aan al deze zaken. Ook als we er eigenlijk nu wel genoeg van hebben. Ook als we graag genieten en de wereldproblemen opzij willen schuiven. Laten we beslissen om ze toch toe te laten, maar er in het klein – op een behapbare manier ieder voor ons zelf aan te werken. In het vertrouwen dat dat helpt. Want het goede doen, de intentie alleen al, dat geeft eeuwig leven, dat heeft eeuwigheidswaarde. Het blijft voor altijd…

 

Elly Bus-Linssen

 


Ter overweging 4 en 5 mei 2019

Handelingen 5, 27b-41; Johannes 21, 1-14

 

Hoezeer de apostelen volgelingen van Jezus werden en tot welke consequenties dat leidde, hoorden we in de eerste lezing. Het klonk als een variant op het begin van het lijdensverhaal van hun Meester. De plaats van handeling is dezelfde: Jeruzalem. De apostelen genezen er tal van zieken en winnen zo het hart van de mensen. Maar de herinnering aan het lot van Jezus van Nazareth, in wiens naam ze de wonderen verrichtten en van wie ze getuigden, is nog levend in de stad. Het is voor de inwoners gevaarlijk zich te zeer met die mannen in te laten, ook al zoeken die voor hun optreden de schamele beschutting van de tempel.

De woede van de hogepriester en leiders vanwege het doorzieken van de opruiende leer van die Jezus – ondanks hun krachtdadig ingrijpen van toen en hun geslaagde pressie op de landvoogd – en vanwege de groeiende populariteit van zijn leerlingen, leidt tot een herhaling van zetten. De apostelen worden in de kraag gevat en aan de Hoge Raad, voorgezeten door de hogepriester, voorgeleid. Ze werpen echter alle schroom van zich af en getuigen van Jezus, door toedoen van diezelfde Raad onschuldig ter dood gebracht,: hij leeft, hij is door Jahweh ten leven gewekt, hij is de leidsman en verlosser van het volk.

Als niet die ene man in de Raad, Gamaliël, zijn moreel gezag had doen gelden, had ook deze  zitting met een doodvonnis kunnen eindigen. Eén rechtvaardige keert het onrecht. Eén wijze: ‘Laat de volgelingen van Jezus met rust. Laat ze hun gang maar gaan. Want als hun werk niets met God te maken heeft, dan mislukt het toch wel. 39Maar als het Gods werk is, dan kunnen jullie niets tegen hen doen. Als jullie dat toch proberen, dan vechten jullie tegen God!’

Gamaliël. Het is steeds weer één mens die het verschil maakt. Eén vrouw. Eén man. Eén mens die de rug recht. Eén mens die getuigt. Eén mens die de waarheid spreekt. Eén mens die zwijgt. Eén mens die weigert; die opstaat; die zich verzet.

Misschien is dit een wat onwennige gedachte in een kerk die – en dat strekt haar tot eer – zo de nadruk legt op ‘elkaar’, mensen samen, gemeenschap. Dat is goed, nodig en heilzaam. Maar blijft daarbij niet de keerzij soms wat onderontwikkeld: de deugd van kritiek, van verzet? De deugd van Luther: Hier sta ik, ik kan niet anders.’ – een vermaarde uitspraak van Luther voor de Rijksdag in Worms.

De geschiedenis vraagt op gezette tijden ook de moed tot eenzaamheid. Het nemen van een besluit waarmee je alleen komt te staan. Het trouw blijven aan een woord, een overtuiging tegen de storm in. Het gaan waar niemand gaat. Als deze dagen ook de mensen uit het verzet herdacht worden, mensen die op het kompas van hun overtuiging hun leven inzetten tegen de bezettende overmacht, mensen als Hannie Schaft, Gerrit van der Veen, Titus Brandsma, dan stelt dat ook vragen aan onszelf – onze overtuiging, ons geloof; onze kerk.

Het is vaak die ene mens die het verschil maakt en daar de prijs voor betaalt. Veelal in anonimiteit, naamloos gebleven. De meesten. Maar er zijn er ook wier naam we kunnen noemen ; in wie we alle anderen kunnen gedenken: Ghandi, Rosa Parks, Nelson Mandela, Edith Stein. Mensen die zichzelf, hun ideaal en hun medemensen trouw bleven. Vaak in grote eenzaamheid. Een vrouw als Maria: ‘De Heer wil ik dienen: laat er met mij gebeuren wat u hebt gezegd.’ Een man als Paulus: ‘Ik heb de goede strijd gestreden, de wedloop volbracht, het geloof behouden.’ (Paulus, wiens leraar Gamaliël was, schriftgeleerde, lid van het Sanhedrin, het hoogste joodse rechtscollege.)

En zo kunnen we vandaag kijken naar Petrus, de soms wankelmoedige rots – maar een rots! – aan wie Jezus zijn missie toevertrouwde. Hij komt is beide lezingen prominent aanwezig. Trouw aan zijn zending, voert hij voor de Hoge Raad namens de apostelen het woord, waarbij hij de woede riskeert van leden van de Raad die hij herinnert aan hun smadelijke rol bij de terdoodveroordeling van Jezus van Nazaret: ‘Het is belangrijker om naar God te luisteren dan naar mensen. Jullie hebben Jezus aan het kruis gehangen en hem gedood. Maar de God van onze voorouders heeft hem uit de dood laten opstaan.’ Petrus, dezelfde die Jezus driemaal verloochende – ‘Ik ken die man niet!’ Dezelfde die in de vroege ochtend op het mistige meer als eerste de stem van zijn verrezen Heer herkende en hem verheugd en ongeduldig tegemoet sprong. Dezelfde die na die wonderlijke visvangst met het schaamrood op de kaken Jezus driemaal moest bezweren dat hij van hem hield.

Mannenverhalen. Over mannen die ertoe deden. Die de trouw aan hun Meester bijna allen met de dood moesten bekopen. Hun namen staan vermeld. En in de schaduw van hun namen, merendeels onleesbaar, de namen van vele vrouwen die ertoe deden. Moedige vrouwen die het verschil maakten. Maria, Jezus’ moeder. Maria van Magdela. Enkele vrouwen genoemd in brieven van Paulus: Tryfene en Tryfosa, Julia, Aquila en Prisca, Claudia. 

Zoveel namen. Zoveel mensen. Zoveel beelden van God.

 

Meindert Muller

 


Ter Overweging:  28 april 2019 Thema: Niet te geloven.

Een paar weken geleden bezocht ik een kerkdienst niet ver hiervandaan.

Tijdens de voorbede hoorde ik het volgende:

Laat ons bidden voor hen die ongelovig zijn geworden, dat zij de weg van de Heer toch weer snel mogen gaan bewandelen.

Ik wist niet of ik mee moest bidden, het ging zo snel en wat werd er nou eigenlijk mee bedoeld, met mensen die ongelovig zijn of zijn geworden.

Wat is dat nou toch? Geloof en ongeloof.

Een tijd geleden lag in het hospice in Geleen een mevrouw, 59 jaar oud en zij had nog maar een paar weken te leven. Ziekenzalving, dat hoefde ze niet. 

Nee, zo zei ze, ‘Mijn geloof dat ben ik allang verloren.

Toch had ze nog één wens.  Haar dochter was in verwachting.

Als zij haar eerste kleinkind nog maar kon zien. En die wens ging in vervulling.

Het was een meisje en zij kon haar kleinkind nog in haar armen houden.

En zij zei: Ik geloof niks, maar dat kind, dat is niet te geloven, echt: een wonder!

Een paar dagen later overleed zij, zonder geloof, met veel verdriet over wat zij moest gaan missen, maar ook een groot vertrouwen op  het leven dat op dat kleine meisje zou wachten.

Geloof en ongeloof dwars door elkaar heen? Ik vond het heel menselijk.

Ik zou niet weten waarom ik voor deze vrouw zou moeten bidden dat zij toch maar weer op de weg van de Heer zou belanden. Zat zij daar niet allang? Op haar manier?

In de eerste lezing hoorden wij hoe de mensen hoopten dat, al was het maar de schaduw van Petrus, die aan hen voorbijging, op de zieken zou vallen. Dan zouden ze genezen.

En ik citeer uit Handelingen:

‘Zij brachten zieken mee en mensen die leden aan onreine geesten en allen werden genezen.’

Genezen, alleen door de schaduw van Petrus die langsging.

Wie gelooft nu nog in zoiets?

Meer mensen dan u denkt, zo lijkt mij.

Iedereen wil graag op een selfie met Frenkie de Jong. Of nu met Matje van der Poel.

Misschien word je dan net zo’n goed voetballer, of fietser.

Zelf fiets ik graag. Sinds een maand sta ik op een foto met Joop Zoetemelk.

Waarom  doe ik dat? Toch vanuit een soort onbestemd vertrouwen dat iets van zijn talent of kracht, of schaduw op mij afstraalt? Ik vond het leuk, het deed mij goed.

‘Geloof’ dat wordt binnen onze kerk dikwijls gereserveerd om een heel systeem van regels en voorschriften aan te duiden, waarin je dan moet geloven om mee te kunnen doen.

Doe je dat niet, dan ben je als de ongelovige Thomas.

Je bent van je geloof gevallen en in de kerk wordt er dan voor je gebeden.

Zou het begrip ‘vertrouwen’ niet meer aangeven wat wij bedoelen met geloof?

En breder van betekenis ook  dan het woord ‘geloof’ alleen.

Vertrouwen, een mooi woord.

Ja, hoorde ik laatst iemand zeggen, je moet wel heel veel vertrouwen hebben om in je auto te stappen en aan het verkeer mee te doen.

Als je toch bedenkt hoe afhankelijk je bent van al die andere duizenden mede-weggebruikers. Die moeten het allemaal goed doen en daar hangt jouw leven van af.

Wat een groot vertrouwen hebben wij eigenlijk. Het is toch niet te geloven.

‘Vertrouwen’ , dat impliceert ook geloof.

Gelovig ben je, als je rechtop en met open ogen je aan een ander mens durft toe te vertrouwen. Als je aanspreekbaar bent, als je iets durft te verwachten van of voor een ander.

Als je je kunt laten raken en roepen, of , zoals die mevrouw in het hospice, als je verwachtingen hebt van de toekomst voor je kleindochter.

De apostel Thomas wordt wel eens beticht van ongeloof, hetgeen niet helemaal zou deugen.

Maar, deze Thomas staat in het Paasverhaal tussen tal van Bijbelse figuren die ook hun twijfels hadden, hun onzekerheden.

Jezus zelf voorop: toen Hij aan het kruis hing, in zijn doodsangst:

Mijn God, mijn God , waarom hebt U mij verlaten?

Daarna Maria Magdalena die meende de tuinman te zien in plaats van de verrezen Jezus.

Logisch, want het idee dat je iemand die al gestorven is, nog kunt tegenkomen, onbestaanbaar.

En de Emmaüsgangers , zij zagen in Jezus een vreemdeling en zij herkenden hem pas bij het breken van het brood.

En tenslotte de leerlingen : zij zaten niet voor niets in een zaal met de deur op slot. Bang voor de buitenwacht. Niet in staat om de vreugde van de Verrijzenis tot zich te laten doordringen.

Thomas is zo het prototype van een gewone mens. Met  angst, en twijfel, en  ongeloof.

Maar  ook met levensvreugde en met vertrouwen  in de toekomst.

Omdat Jezus tussen hen en ook ons in kwam staan, en die ons aansprak

En die zei: Vrede zij u.

En zo schonk Jezus ons het vertrouwen, ofwel het geloof, om onze Levensweg te gaan.

Het zit in ons, in u en in jou en mij. Het is ons geschonken, van jongs af aan.

Het is niet te geloven..  Amen.     

                 

Hans van Druten.

 


Ter Overweging 6 en 7 april 2019

Hoopvolle teksten vandaag. Teksten die deels best lastig en zelfs afstotend zijn (realiseren we ons wel dat die oudtestamentische straf, die stenigen is, ook nú nog her en der gebeurt, en dat het (eveneens verbijsterend en mensonterend) ook nu nog zo nog is dat de vrouw die overspel heeft gepleegd degene is die gestenigd wordt en niet de man, die natuurlijk net zo schuldig is?) Maar de teksten zijn vooral toch ook: hoopvol. Jesaja ziet paralellen tussen de uittocht uit Egypte en de periode waarin hij zelf leeft, de tijd aan het einde van de Babylonische ballingschap. De Perzische koning Kores of Cyrus zal de joden terug laten keren naar hun land. In dit licht moeten we ook een deel van de problemen in het huidige Israël en De Palestijnse gebieden zien. Voor de derde keer in de geschiedenis konden de Joden terugkeren naar hun land, daar zullen ze dus niet zomaar weer afstand van doen. Doordat anderen daarvoor van hun land werden verdreven, bleken oplossingen zo nieuwe problemen te creëren…

Dichterbij, in onze eigen situatie (maar ook relevant voor het Midden Oosten) kunnen we van deze Bijbeltekst ook wat leren. We mogen er bijvoorbeeld hoop uit putten dat we als mensheid, hoe erg we de wereld ook al beschadigd hebben, kunnen en mogen overleven. Ook als de situatie uitzichtloos lijkt, is er hoop.. zie, ik ga iets nieuws beginnen, het begin is er al, ziet ge het niet? Ja, ik zie het! Ik zie mondige en positief-opstandige jeugd bijvoorbeeld, en het oude spreekwoord zegt het al: zíj hebben de toekomst!

Jezus is vandaag in zijn element. Weinig teksten intrigeren me zo als deze. Wijs als zijn voorganger koning Salomo weet hij kunstig de kern te raken. Wie is immers zonder zonden? Een verschil met nu lijkt me wél dat de farizeeën met de staart tussen de benen afdruipen, zij wisten zich met argumenten verslagen. Er zijn mensen in ónze dagen die zo'n oogkleppen op hebben dat ze zouden blijven schreeuwen dat zíj gelijk hebben, ook al weten ze dat dit absoluut niet zo is. Toch een beetje sympathie van mijn kant dus voor die ongetwijfeld wijze mannen die de farizeeën ongetwijfeld óók waren ...

Opvallend is natuurlijk dat Jezus in het zand schrijft. Zouden we niet allemaal graag weten wat daar stond?! Maar dat lijkt me nu precies zijn bedoeling te zijn geweest, dat we dat níet moeten weten. Jezus breekt hier niet met de joodse wet, maar vult de oude joodse wet aan en geeft er een herziene wet voor terug, die van inkeer, vergiffenis en kans op een nieuw begin. Hij lijkt hiermee een vingerwijzing te geven naar een ándere manier van straffen, door oprecht berouw te hebben en opnieuw te beginnen. Daar waar Mozes' wet (Gods wet eigenlijk natuurlijk) letterlijk in steen gebeiteld was, lijkt Jezus hier aan te geven dat ook in Gods wet beweging moet zitten, dat ook Gods wet dynamisch is, tijdgebonden als letters in het zand, die door wind, water of een handgebaar kunnen worden weggeveegd en veranderd. En misschien lijkt Jezus hier ook wel een beetje het eigen geweten te introduceren. Kern van zijn opdracht is immers: je krijgt ook van mij geen straf, maar kijk in je hart en zie dat het fout is wat je hebt gedaan. En vervolgens: doe het voortaan anders. En dan is een schuldbelijdenis, of we die in gezamenlijkheid in een viering doen, of in een persoonlijk gesprek, maar ook in een 'biechtgesprek' een heel goede en waardevolle zaak. Het ontlast je geweten en je kunt ‘verlicht’ weer verder. Het geweten bestond natuurlijk al, maar kardinaal John Newman introduceerde het in onze moderne kerk. Hij was als een van de beroemdste Anglicanen van zijn tijd Katholiek geworden (een destijds wervend geloof!).

In de jaren 1870, kort na de verklaring van onfeilbaarheid van de paus, werd hem een strikvraag gesteld: of hij op de Paus wilde toasten bij een diner. Zijn antwoord was: Ik zal eerst toasten op het geweten én daarna op de Paus. Zo zette hij wijs de piketplaatjes uit, waar denk ik de húidige paus Franciscus het van harte eens mee zal zijn!

Onlangs stond een column in de krant: De bioloog Marc Hauser gaf een aantal jaren geleden in Moral Minds het voorbeeld van vijf mensen die vast zitten op een spoor. Denise, een denkbeeldig persoon, staat bij een wissel. Door die om te zetten kan ze de vijf mensen redden. Maar dan zal de trein wel een persoon doden die op een ander spoor loopt. Veel mensen vinden het moreel toegestaan (en zelfs verplicht) om de wissel om te zetten. Richard Dawkins zet hier in zijn boek God als misvatting een interessante kanttekening bij: wat doe je als die ene man Beethoven is? Of een goede vriend? Een ander dilemma van Hauser is nog pregnanter: het draait om een ziekenhuis waar vijf mensen liggen te sterven omdat er geen donororganen voor hen zijn. De chirurg ziet een gezonde man in de wachtkamer zitten. Die heeft de organen om de vijf mensen te redden. Bijna niemand zal zeggen dat het doden van die ene man moreel gerechtvaardigd is. De twee voorbeelden lijken op elkaar maar veel mensen, merkt Dawkins op, voelen intuïtief aan dat er een cruciaal verschil is. Ook al kunnen ze dat niet precies onder woorden brengen. Het interessante is dat er geen verschil is tussen gelovigen en niet-gelovigen bij het beantwoorden van deze vragen. Niet alleen het kwaad maar ook het goede zit in ons allemaal. Los van God.

Ik wens ons en onze kerk en onze hele samenleving veel wijsheid toe, veel mensen als kardinaal Newman én paus Franciscus toe en vooral veel aandacht voor een ontwikkeld en gevormd (zo mogelijk Christelijk) geweten.

Peer Boselie


TER OVERWEGING bij Lucas 15, 11-32 

Thema: Onze voetstap op aarde  31 maart 2019

Een aantal jaar geleden waren we met ons gezin aan het kanoën en legden we zomaar ergens aan voor een picknick. Daar zagen we op een warme steen een libel, naast de oude huid waar die net uitgekropen was. De vleugels waren nog niet te zien. De kinderen zaten er natuurlijk met hun neus er boven op. Ze begrepen dat de libel op dat moment heel kwetsbaar was en niet weg zou kunnen vliegen als er een vogel langs kwam die de libel als een lekker hapje zou beschouwen. We moesten blijven, vonden ze, totdat de libel kon vliegen. Uiteraard hebben we dat gedaan. Het was zo mooi ook om te zien hoe betrokken de kinderen waren. Deze momenten van verwondering moeten we koesteren en hebben we nodig, omdat ze zo belangrijk zijn voor onze houding ten opzichte van de natuur en daarmee voor de keuzes die we dagelijks maken, voor onze levenshouding.

Vandaag lezen we in het evangelie over een verloren zoon. Het verhaal staat in een reeks van verhalen over verloren dingen, het verloren schaap, het verloren muntje. Naar het schaap en het muntje werd net zolang gezocht totdat het gevonden was. Dat geldt echter niet voor de verloren zoon. Naar hem werd niet gezocht. Er werd wel vol verlangen naar hem uitgekeken, maar hij moest zichzelf terugvinden, zichzelf leren kennen.

In onze wereld gaan ook veel dingen verloren. Ik denk aan het verlies van planten en dieren. Vorig jaar werden we opgeschrikt door een onderzoek in Duitsland waaruit bleek dat 75% van de insecten was verdwenen. Ook het WNF kwam met verontrustende cijfers over verlies van de biodiversiteit. Oerwouden verdwijnen en vele andere leefgebieden voor mens, plant en dier. De jeugd ziet haar toekomst verdwijnen en is daar ook massaal de straat voor op gegaan. Zou dit alles kunnen komen doordat we de verwondering voor de natuur zijn verloren? Wanneer beleefde u voor het laatst zo’n verwonderingsmoment, dat je tot in je ziel raakt?

Paus Franciscus schrijft in de encycliek Laudato Si’ “Als we zonder openheid voor verbazing en verwondering de natuur benaderen, als wij niet meer de taal spreken van broederschap en schoonheid in onze relatie met de wereld dan zullen we ons als een overheerser gaan gedragen en de natuur uitbuiten voor ons eigen belang.” Als we eerlijk zijn en om ons heen kijken zullen we moeten concluderen dat het al zover gekomen is. Ons economisch model dat gericht is op groei en maximale winst heeft een keerzijde die leidt tot vernietiging van natuur, klimaatverandering en uitbuiting van mensen. We beseffen dat het anders moet. Maar dat gaat niet altijd van harte.

Ik heb het idee dat duurzaamheid vaak als een plicht wordt gezien, iets dat van buitenaf wordt opgelegd. Dat het wordt ervaren als lastig, vervelend, en duur. Een soortgelijke houding zien we de oudste zoon die was thuisgebleven. Hij reageerde niet met blijdschap op de terugkomst van zijn broer. Hij was boos, wrokkig, verontwaardigd. Was hij immers niet trouw gebleven aan zijn vader en had hij niet alles gedaan wat moest, wat van hem verwacht werd? Deze houding roept vragen op. Was de oudste zoon thuisgebleven omdat hij het graag wilde, omdat hij hield van zijn vader, het land en het bedrijf? Of was hij gebleven omdat hij vond dat het zijn plicht was. Herkennen wij ons zelf in de oudste zoon? Zien we duurzaamheid als een plicht?

Ons geloof nodigt ons uit om anders te kijken. Gelovig gesproken is duurzaamheid namelijk geen vervelende, moeizame of dure verplichting, maar een kwestie van verbondenheid. Paus Franciscus schrijft: “Als we ons innerlijk voelen met alles wat bestaat zullen soberheid en zorg spontaan ontstaan.” Wij worden opgeroepen om opnieuw te leren leven met alle andere schepselen in ons gemeenschappelijke huis. Dan is duurzaamheid geen plicht die van buitenaf wordt opgelegd, maar een manier van leven van binnenuit, vanuit het hart, vanuit de liefde voor al wat leeft.

Paus Franciscus stelt dan ook dat we een ommekeer van ons hart nodig hebben. Dat valt in een maatschappij die meer waarde hecht aan bezit, geld, status en macht eerlijk gezegd niet mee. Het verhaal van de verloren zoon laat ons zien dat we eerst iets moeten verliezen, voordat we beseffen dat is waardevol is. De verloren zoon genoot aanzien door het geld dat hij had te besteden kwam pas tot zichzelf toen hij geen geld meer had, en zijn zogenaamde vrienden hem hadden laten vallen als een baksteen. Hij was een niemand geworden. Hij had zichzelf verloren in de uiterlijke schijn van zijn leven. Maar als hij helemaal aan de grond zit, in het diepst van zijn ellende gebeurt er wat. Hij komt tot zichzelf, hervindt hij zichzelf. Hij erkent dat hij een verkeerde richting is ingeslagen en keert om, hij gaat terug naar zijn vader. Die ontvangt hem met open armen, want hij had vol verlangen naar hem uitgekeken.

We zijn denk ik allemaal een beetje als de verloren zoon, als de oudste zoon en als de vader. Jezus wil ons met dit verhaal, en al zijn verhalen, vertellen dat er altijd een Vader is bij wie je steeds terug kunt komen. Er is altijd een Onze Vader die je behoedt, die je uitdaagt, die uiteindelijk op je wacht. Dat geeft een grote kracht om steeds opnieuw je te keren in de juiste richting.

 

Marjolein Tiemens-Hulscher


OVERWEGING 2E ZONDAG VAN DE VASTENTIJD 16 EN 17 MAART 2019. Lezingen:  Genesis 15,5-12.17-18, Lucas 9,28b-36.

Inleiding

(enkele inleidende woorden over de aanslag in Christ Church in Nieuw Zeeland)

In de vastenperiode zijn er altijd een aantal ‘vaste’ lezingen op de zondag. En deze tweede zondag horen we het verhaal van de verheerlijking op de berg Tabor. Drie evangelisten hebben dit verhaal opgetekend, soms van elkaar verschillend. En dit jaar luisteren we naar de versie van Lucas.

In de eerste lezing gaat het over het Verbond, dat God met Abraham sloot; zijn belofte van een groot nageslacht en een plek op aarde. Dat verbond wordt bevestigd met een offer, dat uitvoerig wordt beschreven. Het is een eerste Verbond, en in de komende zondagen zullen we de geschiedenis van dat Verbond van God en de mensen in het Eerste Testament tegenkomen.

De bedoeling van de twee lezingen is duidelijk. Ze willen ons duidelijk maken, hoe God nabij is aan mensen, en zich soms toont in een overweldigende ervaring, die zich manifesteert in de natuur. Onze voetstap op de aarde en Zijn voetstap horen bij elkaar. En we staan verwonderd en verbaasd over alles wat daar gebeurt, en wat er in onszelf gebeurt. We bloeien op, en dat ontbottend groen vinden we ook in de versiering terug.

Overweging

Vandaag nodig ik u uit eens aandacht te kijken naar het doek, dat rechtsvoor in de kerk hangt. Het is een beeldende vormgeving van wat in de beide lezingen, vooral in het evangelie wordt verteld. U herkent het ongetwijfeld; het is de berg, die de aandacht trekt, met daarachter het opvlammend licht. En in het dal de dorpjes en de steden, de plaats waar de mensen wonen, elkaar ontmoeten en elkaar verhalen vertellen over het leven; hoe het was, het is, en het misschien worden zal. Ik wil met u vandaag rondwandelen door dat beeld, en misschien kunt u zichzelf een plaats geven op dat doek.

Ik begin in het dal, bij de huizenpartij ligt. Daar vond de prediking van Jezus plaats, de roeping van de apostelen, zoals we een paar weken geleden gehoord hebben. Kennelijk vonden ze deze rabbi uit Nazareth zo aanstekelijk in zijn woorden en daden, dat ze alles achterlieten en hem volgden, huis na huis, dorp na dorp. Maar als je het verhaal van Lucas – dat vaak een reisverhaal wordt genoemd – nauwkeurig gaat lezen, dan besef je, dat voor de leerlingen de toekomst allesbehalve duidelijk en glorieus was. Er zijn prachtige momenten in het volgen van rabbi Jezus; Hij breekt het brood voor de menigte, en ze eten in overvloed. Wie zou niet bij zo’n meester willen horen! Maar dan is er de lijdensvoorspelling – met name in Jerusalem loert het gevaar,zo lijkt het,  en dat wordt in de uitspraken van Jezus voelbaar. Zou je wel bij zo’n meester willen horen?  Ik kan me voorstellen, dat de voetstappen van de leerlingen getekend werden door een aangevochten geloof en twijfel aan de goede weg – en we kunnen ons soms heel goed in hen herkennen.

Maar dan die gebeurtenis op de berg. Dat maakt alles toch weer een tikje anders. In dat samenzijn met Jezus wordt aan drie van zijn meest getrouwe leerlingen duidelijk, waar het allemaal over gaat, en waar het goed voor is. Ze zien iets, wat normaal voor mensenogen verborgen blijft, en worden daarin bekrachtigd door de stem uit de hemel. Ja, dit is hij, zegt die stem; de mensenzoon – hij is het volgen waard.  Hun aanvankelijke aarzelingen worden er door weggenomen, minstens door verzacht.

Achteraf geven drie evangelisten hun eigen interpretatie van dit verhaal. Op basis van de mondelinge overlevering, zoals die werd doorgegeven in de dorpen en de steden onderaan de berg, toen ze weer waren afgedaald.  De leerlingen waren veranderd, wat was hen overkomen?

In het verhaal van Lucas staan een paar bijzonderheden, die we bij de andere evangelisten niet terugvinden. Het zijn Mozes en Elia die met Jezus spreken over zijn  ‘exodus’ , zijn uittocht in Jerusalem. Daarin wordt al iets aangeduid van de betekenis van zijn gang naar het kruis – het is als de exodus uit Egypte voor de joden, geen eindpunt, maar een doortocht naar nieuw leven.

Maar vooral dit. Het moet een overweldigende ervaring zijn geweest, op die berg. De drie leerlingen, zo staat er alleen bij Lucas, die in slaap gesukkeld waren, zijn ineens klaarwakker. Ze zien ineens helder, waar het allemaal goed voor is, waar die tocht met Jezus langs dorpen en steden allemaal toe dient. Ze zien Jezus in een flits zoals hij zijn plaats heeft in de traditie, tussen Mozes, de wetgever, en Elia, de eindtijdelijke profeet. En ja, hoe geef je daar woorden aan. Gestotter en gestamel. Petrus probeert het moment vast te houden. Laten we drie tenten bouwen, suggereert hij. Dat heeft niets te maken met het oprichten van een camping op de Tabor. Het heeft te maken met wat het joodse geloof de ‘shekina’ noemt, de plaats waar God zich manifesteert en zijn ‘qabod’ , zijn heerlijkheid, laat zien en voelen. Ooit in de tempel, waar hij zijn woning had. Maar nu is de God van het Verbond, ooit gesloten met Abraham en Mozes – zo wordt hen nu bevestigd – aanwezig in Jezus, de uitverkorene, het is onder hen menselijk aanwezig.

Een overweldigende ervaring. Ik kan mij als gelovige daar heel goed in vinden. Want ook ik woon in dat dal met zijn huizen en mensen, en zie veel voorbijtrekken en hoor vele verhalen. En wat het geloven betreft is het niet ondenkbeeldig, dat ik in slaap sukkel, overmand door geloof en twijfel. En het is goed om daar in de Vastentijd eens wat extra bij stil te staan.  Want je wordt geslingerd tussen wat er aan goeds en brood breken tussen mensen gebeurt – ik kijk even achterom en zie weer zoveel meeleven, verzameld voor de voedselbank – en alles wat het goede leven in kerk en samenleving afbreekt of zelfs vernietigt. En dan zijn er toch momenten van die overweldigende ervaring, van de bevestiging van het menselijk bestaan – dat het leven goed is, in goddelijke handen, en dat daarin - ondanks alles - het goede gerealiseerd kan worden.

Overweldigende ervaring – hoe kan dat en hoe geef je er woorden aan? Het is niet voor niets een berg als plek van die ervaring, het is niet zomaar een stuk natuur. Maar gaande op zo’n berg kan het een plek zijn, waar je overvallen kan worden door de ontzagwekkende schoonheid van de schepping, door wat je ziet en voelt en wat het met je doet. Dat er als het ware een andere werkelijkheid achter het gewone oplicht, die toch helemaal deze aardse werkelijkheid is. Kijk nog maar eens aandachtig. Je ziet daar een alles overstromend licht, en daarin worden alle kleuren van het leven veranderd.

Ieder van ons kent zo’n ervaring van dat overstromende licht, op een berg, of zomaar ergens,, dichtbij huis of verder weg. Het is – net als bij de apostelen in het evangelie – moeilijk onder woorden te brengen, wat er met je gebeurd is. Maar je gaat weer anders op weg. Je daalt weer anders af naar de stad van de mensen. Met minder aarzeling op weg naar die exodus, het Pasen, waarover het gesprek tussen Jezus, Mozes en Elia gaat. Want in je tocht door het dal zet je zelf je voetstappen. Maar wordt je eigen voetstap meer en opnieuw gedragen door de voetstap van God.

 

Ren Lantman

 

naar de vorige pagina ...